Balkon ve terasları doğal bir yaşam alanına dönüştüren fundalar, bakımı kolay ve etkileyici bitkilerdir. Bu bitkilerin bakımı ilk başta karmaşık görünse de, doğru yöntemlerle oldukça basit bir hale gelebilir. Bu yazımızda, fundaların temel bakım ihtiyaçlarını, dikkat edilmesi gereken noktaları ve yıl boyunca sağlıklı kalabilmeleri için gerekli ipuçlarını sizlerle paylaşacağız.”
“Funda bitkisi, sonbahar aylarının vazgeçilmez süs bitkilerinden biridir. Saksıda yetiştirmek için özel bakım şartlarına ihtiyaç duyar. Toprak yapısı ve sıcaklık gibi özel gereksinimleri nedeniyle bakımı dikkat gerektirir. Gerekli özen gösterilmediğinde kısa sürede solup kuruyabilir.
Bilimsel adı Calluna vulgaris olan funda bitkisi, balkon ve teraslarda sonbahar atmosferini yaşatmak için ideal bir seçimdir. Ağustos ortasından itibaren bahçe merkezlerinde görmeye başladığımız bu bitkinin çok sayıda türü bulunur. Bazı erken çiçek açan türleri temmuz ayında çiçeklenmeye başlasa da çoğunluğu ağustos sonu – eylül başı döneminde çiçek açar ve ekim sonuna kadar çiçekli kalır.
Yüzlerce çeşidi bulunan funda bitkisinin yere yakın büyüyen alçak türlerinin yanı sıra dik gövdeli ve daha uzun boylu türleri de mevcuttur. Bu çeşitler sadece boy ve çiçeklenme zamanı açısından değil, yaprak ve çiçek renkleri bakımından da farklılık gösterir.
Funda dikimi ve saksı seçiminde dikkat edilmesi gerekenler:
Dikim aşaması
Satın aldığınız fundaları hemen yeni saksılarına aktarmanız gerekir. Satın alındıkları küçük saksılarda bırakılmamalıdır çünkü bu saksılardaki yetersiz toprak (genellikle sadece torf) bitkinin gelişimini engeller. Yeni saksının dibine öncelikle drenaj katmanı oluşturmak için hidroton yerleştirilmelidir. Fundalar, önceki saksılarındaki derinlikte dikilmelidir. Çürümeyi önlemek için çok derin dikilmemelidir. Son olarak toprağın üzerine çam kabuğu serpilebilir. Bu sayede hem toprağın nem dengesi korunur hem de yabani otların büyümesi engellenir.
Saksı özellikleri
Fundalar için geniş saksılar tercih edilmelidir. Tek bir funda için en az 15 cm çapında saksı kullanılmalıdır. Yüzeysel kök yapısına sahip olduklarından derin saksılara gerek yoktur. Saksıların altında mutlaka drenaj delikleri bulunmalıdır. Deliksiz saksı kullanılması durumunda dipte su birikimi olup olmadığı sık sık kontrol edilmelidir.”
Toprak seçimi
Fundanın sağlıklı gelişimi için özel bir toprak karışımı hazırlanmalıdır. Sıradan saksı toprağı funda için uygun değildir ve bitkinin kısa sürede kurumasına neden olabilir. Funda bitkisi pH değeri 3.5-5.0 arasında olan asitli toprakları tercih eder. Bu nedenle, asitli turba veya orman gülü toprağı gibi fundagiller için özel hazırlanmış karışımlar kullanılmalıdır.
Yerleşim
Funda bitkisi güneşli ancak kuvvetli rüzgarlardan korunaklı alanlarda en iyi şekilde gelişir. Gölgede yetiştirilen fundalar sağlıklı büyüyemez. Saksıları evin sık kullanılan alanlarına yerleştirerek mini funda bahçemizi her an görebiliriz. Ancak radyatör gibi ısı kaynaklarından uzak, aydınlık ve serin bir köşe seçilmelidir.
Funda aslında bir bahçe bitkisidir ve dış mekanda daha iyi gelişir. İç mekanda ne kadar özenli bakılırsa bakılsın kısa sürede zayıflayabilir. Bu nedenle fundaları iç mekanda en fazla birkaç gün tutmak gerekir.
Fundalar tek başına güzel görünse de, farklı renklerdeki çeşitlerini bir arada kullanmak daha etkileyici sonuçlar verir. Özellikle ormangülü ve açelya gibi asidik toprak seven bitkilerle birlikte kullanıldığında muhteşem kompozisyonlar elde edilir. Bodur iğne yapraklı bitkiler ve ortanca da bu kompozisyonlara kolayca eklenebilir. Ortancaların asitli toprakta mavi çiçek açtığını da unutmamak gerekir. Bu şekilde oluşturulan katmanlı bitki düzeni, bahçenize derinlik katacaktır.
Sulama İşlemi
Ev bitkilerinin sağlıklı gelişimi için düzenli sulama yapılmalıdır. Toprağın aşırı kurumasına izin verilmemeli, ancak bitkinin köklerinin suda kalması da engellenmelidir. Bitkinin toprağı her zaman hafif nemli tutulmalı, fakat asla ıslak olmamalıdır.
Özellikle yaz aylarında saksılardaki toprak hızla kuruyacağından, sulama işlemine daha fazla özen gösterilmelidir. Yaprakların ıslanması mantar hastalıklarına yol açabileceğinden, sulama işlemi sırasında sadece toprağa su verilmelidir.
Sulama suyunun kireç oranı yüksek olmamalıdır. Bu nedenle musluk suyu birkaç saat bekletilmeli ve kireci dibe çöktükten sonra kullanılmalıdır. Bitkilerin sağlıklı gelişimi için bu kurala dikkat edilmelidir.”
Beslenme ve bakım konusunda çok hassas olmayan fundalar, verimli bir toprakta tek seferlik gübre uygulamasıyla sağlıklı bir şekilde büyür. Fundalar için özel olarak üretilmiş veya asidik toprak seven bitkiler için hazırlanmış gübreleri tercih etmek gerekir. Aşırı gübrelemeye karşı oldukça hassas olan bu bitkiler için dikkatli olmak şarttır. Fundaların sağlıklı gelişiminde, bitki kökleriyle doğrudan temas kuran özel mantarların oluşturduğu mikoriza olayı önemli rol oynar. Bu doğal süreç, bitkinin gelişimine büyük katkı sağlar.
Budama
Erika bitkisinin budama işlemi ilkbaharda gerçekleştirilmelidir. Uzun sürgünler kış mevsimini atlatması için destek sağladığından, sonbaharda budama yapılmamalıdır. Bitkinin sık ve bol çiçek açması için düzenli budama şarttır. Bakımı düzgün yapıldığında sonraki sonbaharda tekrar çiçeklenecektir.
Saksı bitkilerinin kış hazırlığı için özel önlemler alınması şarttır. Özellikle fundaların soğuk havaya karşı hassas olduğunu bilmek gerekir. Bu bitkiler bahçede yetiştirildiğinde bile donma riski taşır. Bu nedenle saksıda yetiştirilen fundaların kışı atlatması için ekstra koruma gereklidir.
Satın alındıkları küçük saksılarda kışı geçirmeleri mümkün değildir çünkü toprak hacmi yetersizdir. Kış öncesinde mutlaka daha geniş saksılara aktarılmalı ve ya bahçe toprağına gömülmeli ya da özel olarak korunmalıdır. Koruma için saksının alt kısmı dahil olmak üzere strafor ile sarılmalı, bitkinin üst kısmı ise beyaz renkli örtü ya da saman ile kapatılmalıdır. Küçük saksılar için başka bir yöntem de strafor ile kaplanmış açık karton kutulara yerleştirmektir.
Funda bitkisinin bakımı hassasiyet gerektirir.
Bu yüzden bakım kurallarına dikkat edilmelidir. Özellikle saksıda yetiştirilen fundalar için doğru toprak seçimi ve düzenli bakım şarttır.
Saksıda funda yetiştirmek için pH değeri 3.5-5 arasında olan asitli toprak kullanılmalıdır. Toprak seçimi kadar sulama düzeni de önemlidir. Bitkinin kökleri suya maruz kalmamalı ve kireçli su kullanılmamalıdır.
Fundanın gübre ihtiyacı oldukça azdır. Gereğinden fazla gübre verilmesi bitkiye zarar verebilir. Budama işlemi ise ilkbahar aylarında yapılmalıdır.
Kış aylarına hazırlık için saksıdaki fundaların dondan korunması gerekir. Soğuk havalara karşı hassas olan bu bitkiler, beyaz renkli örtü ya da saman ile sarılarak koruma altına alınmalıdır.
