Motorlu El Arabası
Ağır malzemeyi eğimli ve engebeli bir arazide taşımak, elle itilen bir arabayla bir noktadan sonra imkansız hale gelir. Motorlu el arabası bu iş için üretilir. Bir motor ve şanzıman sayesinde kendi kendine ilerler; siz yalnızca yönlendirir ve hızı ayarlarsınız. Bahçe işlerinden inşaat alanlarına kadar geniş bir kullanım alanı vardır ve özellikle çok sefer gerektiren işlerde harcanan zamanı ve gücü büyük ölçüde azaltır.
Elektrikli ve benzinli modeller
İki temel güç seçeneği vardır. Elektrikli modeller aküyle çalışır ve sessizdir; bu yüzden ev bahçeleri, komşuluk ilişkisi olan yerleşim alanları ve kapalı mekanlar için uygundur. Yakıtla uğraşmak gerekmez, egzoz salmaz ve bakımı azdır. Akü kapasitesine ve yüke göre tek şarjla yaklaşık iki ile beş saat arası çalışırlar. Bazı modeller iki aküyle satılır; biri kullanılırken diğeri şarj olur, böylece iş yarıda kalmaz. Benzinli modeller ise daha güçlüdür ve elektrik olmayan yerlerde çalışabilir. Genelde dört zamanlı, altı buçuk ile dokuz beygir arası motorlarla üretilirler ve elle çekmeli ya da düğmeli marşla çalıştırılırlar. Şarj beklemek istemiyorsanız ve ağır iş yapıyorsanız benzinli, sessizlik ve düşük bakım önemliyse elektrikli daha uygundur.
Tekerlekli ve paletli tipler
Motorlu arabalar tekerlekli ya da paletli olarak üretilir. Tekerlekli modeller daha hafiftir, düz ve sert zeminde hızlı ilerler, dar geçitlerde kıvraktır. Paletli modeller ise ağırlığı geniş bir yüzeye yaydığı için çamurlu, gevşek ve yumuşak zeminde batmadan ilerler; dik yokuşlarda da çok daha tutunaklıdır. Bu makineler yüzde kırk beşe varan eğimlerde bile yük taşıyabilir. Araziniz çamurlu, eğimli ya da bozuk zeminse paletli bir model, düz ve sert zeminse tekerlekli bir model daha uygun olur.
Taşıma kapasitesi ve kasa
Kapasite modelden modele büyük fark gösterir. Küçük elektrikli modeller yaklaşık 150 kilogram taşırken, orta sınıf modeller 250 ile 500 kilogram arasına çıkar; büyük benzinli mini damperler ise 1000 kilograma kadar yük kaldırır. Kasa hacmi de buna paralel olarak yaklaşık 90 litreden 280 litreye kadar değişir. Orta boy bir modelde kasa kabaca 100 santimetre uzunluğunda, 60 santimetre genişliğinde ve 50 santimetre yüksekliğinde olur. Makinenin kendi ağırlığı da hesaba katılmalıdır; küçük modeller yaklaşık 50 kilogramken, büyük mini damperler 250 kilogramın üzerine çıkar. Bu ağırlık arazide sizin için sorun olmaz çünkü motor taşır, ancak makineyi bir kamyonete yüklemeniz gerekiyorsa hesaba katmanız gerekir.
Boşaltma sistemi
Bu makinelerin en çok işe yarayan özelliği, kasayı boşaltma biçimidir. Küçük modellerde kasa elle devrilir. Daha büyük ve gelişmiş modellerde hidrolik boşaltma sistemi bulunur; bir kola bastığınızda kasa kendiliğinden kalkar ve yükü boşaltır. Ağır malzemede bu özellik kürekle boşaltma zahmetini tamamen ortadan kaldırır. Bazı modellerde kasanın kenarları açılabilir ya da sökülebilir; bu da uzun ve geniş malzemeleri taşımayı kolaylaştırır. Kimi mini damperlerde ise öne takılan hidrolik bir kepçe bulunur, makine yükü kendisi doldurur.
Kullanım kolaylığı ve güvenlik
Makine seçerken genişliğe dikkat etmek gerekir. Standart bir bahçe kapısından ya da dar bir geçitten geçebilmesi için genişliğin yaklaşık 74 santimetreyi aşmaması işe yarar; çoğu üretici bunu göz önünde tutarak tasarım yapar. İleri geri vitesi olan ve yerinde dönebilen modeller, dar alanlarda manevrayı çok kolaylaştırır. Fren sistemi de önemlidir; elektromanyetik ya da disk frenli, park frenine sahip modeller eğimli arazide güvenlik sağlar. Hız ayarı yapılabilen modeller, yük ve zemin durumuna göre ilerlemeyi kontrol etmenizi sağlar; bu makineler genelde saatte beş kilometreye kadar hızlanır.
Satın alma ve bakım
Bu makineler el arabalarına göre çok daha pahalıdır, bu yüzden gerçekten ihtiyacınız olup olmadığını değerlendirmek gerekir. Küçük bir bahçede ara sıra toprak taşıyorsanız elle itilen bir araba yeterlidir. Sürekli ağır malzeme taşıyan, geniş ve eğimli araziye sahip ya da profesyonel iş yapan biri için ise motorlu bir araba kısa sürede kendini amorti eder. Makinelerin çoğu parçalı gelir ve kurulumu yaklaşık bir saat sürer. İlk kullanımdan önce elektrikli modellerde akünün tam şarj edilmesi, benzinli modellerde ise yakıt ve motor yağının kontrol edilmesi gerekir. Sonrasında düzenli yağ değişimi, akü bakımı ve palet ya da tekerlek kontrolü, makinenin uzun yıllar sorunsuz çalışmasını sağlar.