Kış Bahçelerinin Göz Alıcı Yıldızı
Çöpleme çiçeği, eşsiz güzelliğine rağmen bahçelerde, teraslarda ve evlerde pek sık rastlanmayan bir bitkidir. Oysa bakımı kolay, görünümü etkileyici olan bu bitki, diğer bahçe çiçeklerinin uykuda olduğu kış mevsiminde çiçek açar. Son yıllarda fidanlıklarda ve bahçe merkezlerinde farklı renklerde çiçek açan birçok türü ve çeşidi bulunur. Bu sayede herkes zevkine uygun bir ciuş çiçeği bulabilir.
Karlar Altında Açan Çiçek: Noel Gülü
Noel Gülü (Helleborus), Avrupa ve Anadolu’da doğal olarak yetişen yaklaşık 20 türü bulunan özel bir bitkidir. 70 cm’ye kadar boylanabilen bu bitki, kalın, derimsi ve uzun yapraklarıyla dikkat çeker. Çoğu türü kış aylarında yeşil kalır. Diğer çok yıllık bitkilerden farklı olarak, bazı türleri kışın ortasında bile çiçek açar. Türüne göre ilk çiçekler Aralık ayında görülmeye başlar ve en geç çiçek açan türleri Mayıs ayına kadar çiçeklerini korur. Tek katlı, yarı katlı veya katlı olabilen beş yapraklı çiçekleri, beyazdan pembeye, koyu kırmızıdan neredeyse siyaha kadar değişen renklerde açar.
Hangi Noel Gülü Çeşitlerini Bahçemizde Yetiştirebiliriz?
Piyasada çok sayıda melez Noel Gülü türü bulunur. Bu melezler, belirli türlerin diğer formlarla çaprazlanması sonucu ortaya çıkmıştır. Bu bitkiler çiçek renklerine göre beyaz form, pembe form, sarı form gibi isimler alır. Türkiye’de en yaygın yetiştirilen tür, kış aylarında da yeşil kalan Beyaz Noel Gülü’dür (Helleborus niger). Bu bitkinin etrafında yaz aylarında, geçen yıldan kalan tohumlardan yeni fideler çıkar. Melez Noel Gülü (Helleborus ×hybridus), büyük çiçekleri ve zengin renk seçenekleriyle en gösterişli türdür. Beyaz, pembe, mor, koyu bordo renklerde, benekli veya katmerli çiçeklere sahiptir. Batı Avrupa’da çok tercih edilen bu tür, Türkiye’nin sert kış koşullarında zarar görebilir. Kokulu Noel Gülü (Helleborus foetidus) yetiştirmesi en kolay türdür. İsmini kurutulmuş köklerinin keskin kokusundan alır. Bu tür de kışın yapraklarını dökmez ve çiçeklenme dönemi dışında da yazın ortalarına kadar güzel görünümünü korur. Doğu Noel Gülü (Helleborus orientalis) Mart-Mayıs ayları arasında çiçek açar ve ülkemizde giderek daha çok ilgi görür. Korsika Noel Gülü (Helleborus argutifolius) Ocak sonunda çiçek açar ve çiçekleri Nisan’a kadar kalır, ancak soğuğa karşı hassastır. Türkiye’nin doğal florasında iki Noel Gülü türü bulunur ve her ikisi de koruma altındadır: Sudetler’de yetişen Yeşil Noel Gülü (Helleborus viridis) ve Bieszczady’de bulunan Kırmızımsı Noel Gülü (Helleborus purpurascens).
Bahçede Noel Gülü (Helleborus) Bakımı
Noel Gülü, kış aylarında bile bahçenize güzellik katabilecek özel bir bitkidir. Soğuk havalarda açan çiçekleriyle dikkat çeken bu bitki, doğru bakım koşulları sağlandığında tüm güzelliğini sergiler. Özellikle bahçelerde gölgeli alanlarda kolayca yetişen Noel Gülü, kış bahçelerinin vazgeçilmez bitkilerinden biridir.
Noel Gülünün İhtiyaçları
Noel Gülü, yarı gölge veya tam gölge alanlarda en iyi gelişimi gösterir. Humusça zengin, iyi drene edilmiş toprakları sever. Bahçenizde ağaç altları veya kuzey cepheler bu bitki için ideal yetiştirme alanlarıdır. Toprağın nemli kalması önemlidir ancak aşırı sulamadan kaçınmak gerekir. İlkbahar ve sonbaharda düzenli gübreleme yapılmalıdır.
Noel Gülü (Helleborus) Bakım İhtiyaçları
Noel gülü dayanıklı ve uzun ömürlü bir bitkidir. Aynı yerde 10 yıldan fazla yaşayabilir. Yarı gölge ve gölgeli ortamları sever. Rüzgardan korunaklı, sakin köşeler bu bitki için idealdir. Soğuğa karşı oldukça dayanıklıdır. Humusça zengin, derin işlenmiş, nemli ve kireç içeren topraklarda en iyi gelişimi gösterir.
Çöpleme Bitkisinin Bakımı
Çöpleme bitkisinin toprağını sürekli nemli tutmak gerekir. Her yıl, özellikle erken ilkbahar döneminde kompoze gübre ile gübreleme yapabilirsiniz. Hassas kök yapısı nedeniyle bitkinin çevresindeki toprağı karıştırmamaya özen gösterin. Bu yüzden dikimden önce bitkinin yerini iyi seçin, ileride taşıma ihtiyacı duymayın. Çöpleme bitkisini çok derine dikmezseniz, çiçeklenme süresini kısaltabilirsiniz. Çiçeklenme döneminden önce en yaşlı yaprakları temizleyin, böylece yeni açacak çiçekler daha iyi ışık alır. Karsız ve soğuk kış günlerinde, çiçek tomurcuklarını dondan korumak için bitkinin üzerini kuru yapraklar veya örtü ile kapatın.
Çöpleme Nereye Dikilir?
Çöpleme bitkisini hem ev bahçelerinde hem de balkon ve teraslardaki saksılarda yetiştirebilirsiniz. Uzun ömürlü olması ve bakım ihtiyacının az olması nedeniyle geniş çiçek tarhlarında kullanımı idealdir.
Çöpleme bitkisini tek başına (en az 3-4 adet, aralarında 40-50 cm mesafe bırakarak) veya benzer bakım ihtiyaçları olan diğer bitkilerle birlikte dikebilirsiniz. Gölgeli çiçek tarhlarında, ağaç altlarında ve ağaç gövdelerinin çevresinde çok iyi gelişir.
Alp akasyası, mor salkım, dafne ve kartopu gibi bitkilerin çevresine çöpleme dikebilirsiniz. Bu sayede diğer bitkilerin daha az göz alıcı olan alt kısımlarını doğal bir şekilde kapatabilirsiniz. Kokulu çöpleme ve kırmızı çöpleme gibi daha kısa türleri, çok güneş almayan kaya bahçelerinde yetiştirmek mümkündür.
Çöpleme bitkisini ayrıca Sibirya sümbülü, ciğerotu, küçük çiçekli cezayir menekşesi ve ekşi yonca ile bir arada dikebilirsiniz.
