Göz Alıcı Glayöller
Renkli çiçek başaklarıyla bahçelerin gözdesi olan glayöller, bahçe tutkunlarının vazgeçilmez bitkilerinden biridir. Bakımı zor gibi görünse de, doğru bilgi ve özenle yaklaşıldığında yeni başlayan bahçıvanlar bile bu güzel bitkiyi kolaylıkla yetiştirebilir. Glayöllerin dikiminden bakımına kadar tüm püf noktalarını sizler için derledik.
Glayöller Bahçenize Renk Katar
Glayöl (Gladiolus), onlarca farklı türü bulunan gösterişli bir çiçek ailesidir. Türkiye’nin birçok bölgesinde doğal olarak yetişen glayöller, bahçelerde sıkça tercih edilir. Yetişme koşullarına bağlı olarak 30-80 cm boylanabilen glayöl, tek taraflı çiçek açma özelliğiyle dikkat çeker. Mor-pembe tonlarındaki çiçekleriyle doğal bahçe tasarımlarına ve su kenarlarına çok yakışır. Soğuklara dayanıklı olan glayöl, kış aylarında toprakta bırakılabilir.
En Güzel Glayöl Çeşitleri
Ev bahçelerinde en çok tercih edilen glayöl türü, bahçe glayölüdür (Gladiolus x hybridus). Bu melez tür, renk, şekil ve boyut açısından zengin bir çeşitliliğe sahiptir. Beyaz, pembe, somon, bordo, kırmızı, sarı, krem, turuncu ve mor gibi tek renkli çeşitlerin yanı sıra, çok renkli türleri de bulunur. Bazı çeşitlerinin taç yaprakları dalgalı olup, çiçek boyutları birkaç santimetreden 15 santimetreye kadar değişir. Boyları 30 cm’den 120 cm’ye kadar ulaşabilen bu bitkiler, yaz başından sonbahara kadar çiçek açar.
Uzun boylu glayöl çeşitleri arasında; boğazı sarı, beyaz-pembe renkli ‘Priscilla’, bordo çiçekli ‘Black Star’, sarı renkli ‘Nova Lux’ ve açık yeşil renkli ‘Green Star’ öne çıkar. Orta boy Primulinus grubunda; ‘Café au Lait’, krem benekli kırmızı çiçekleriyle ‘Rutherford’ ve mor renkli ‘Robin’ dikkat çeker. Mini glayöller arasında ise mor-pembe renkli ‘Chram’, kırmızı renkli ‘Mirella’ ve kırmızı tonlarında benekleri olan beyaz-krem renkli ‘Halley’ en sevilen çeşitlerdir.
Glayöl Yetiştirmenin Püf Noktaları
Glayöller, çok çeşitli renkleri ve göz alıcı çiçekleriyle bahçelerin vazgeçilmez bitkilerindendir. Bu zarif çiçeklerin sağlıklı gelişmesi ve gösterişli çiçekler açması için doğru bakım şarttır. Glayöl yetiştirirken dikkat edilmesi gereken en önemli konular; bitkinin konumu, sulama düzeni ve gübreleme programıdır.
Glayöller İçin İdeal Yer Seçimi
Bahçe glayöllerini rüzgardan korunaklı ve güneş alan yerlere dikmek gerekir. Bu çiçekler besin değeri yüksek, iyi işlenmiş, humusça zengin ve geçirgen toprakları sever. Eğer toprağınız ağır yapılıysa geçirgenliğini artırmanız, kumlu ise humus ekleyerek zenginleştirmeniz gerekir. Toprak pH değerinin 6.5-7.0 arasında olması idealdir. Asitli topraklarda kireç takviyesi yapılmalıdır.
Glayöl Dikimi Nasıl Yapılır?
Glayöl soğanlarını dikmek için hazırlıklara sonbaharda başlamak gerekir. Öncelikle toprağı kazıp yabani otlardan temizleyin. Glayöller için en uygun toprak, 2-3 yıl öncesinde hayvan gübresiyle zenginleştirilmiş bahçe toprağıdır. Her yıl farklı bir yere dikim yapmak önemlidir. Aynı yere ancak birkaç yıl sonra tekrar dikim yapabilirsiniz. Hastalık ve zararlılara karşı önlem olarak, glayölleri yumrulu ve soğanlı bitkilerin olduğu yerlere dikmekten kaçının.
Glayöl soğanlarını nisan ayının ikinci yarısından mayıs sonuna kadar toprağa dikebilirsiniz. Çiçeklenme süresini uzatmak için iki hafta arayla dikim yapmanızı öneririm. Soğanları, kendi boyunun üç katı derinliğe, yani 6-10 cm derinliğe dikin. Dikim öncesi mutlaka mantar önleyici ilaçla muamele edin.
Sulama
Glayöller özellikle çiçek açma döneminde ve kuraklık zamanlarında düzenli sulamaya ihtiyaç duyar. Sulamayı haftada bir kez, toprağı iyice ıslatacak şekilde yapın. Suyu bitkinin yapraklarına değil, doğrudan toprağa verin. İnce bir su akışı kullanarak, toprağın suyu yavaşça emmesini sağlayın.
Gübreleme
Glayöller için düzenli gübreleme şarttır. Kompost gibi organik gübreler kullanabileceğiniz gibi, yavaş salınımlı mineral gübreler veya sıvı gübreler de tercih edebilirsiniz. Hem organik hem de mineral gübreler bitkinin sağlıklı gelişimi için gerekli besin maddelerini sağlar.
Çiçeklenme Dönemi ve Bakım
Uzun boylu glayöl çeşitlerinin dik durabilmesi için destek çubuklarına ihtiyacı vardır. Solmuş çiçekleri koparırken, çiçek sapını ve yaprakları bitkide bırakın. Böylece yumru, besin maddelerini bu kısımlardan alarak büyümeye devam eder. Kesme çiçek olarak kullanmak istediğiniz glayölleri, ilk çiçekler açmaya başladığı zaman kesin.
Çoğaltma Yöntemleri
Glayöl soğanlarını çoğaltmanın en kolay yolu, ana soğanın çevresinde oluşan yavru soğanları kullanmaktır. Ancak yavru soğanlardan elde edilen bitkilerin çiçek açması 2-3 yıl sürebilir. Bu süreçte yavru soğanların gelişip olgunlaşması gerekir.
Hastalıklar ve Zararlılar
Glayöller kurşuni küf (koyu lekeler ve gri bir tabaka), soğan çürüklüğü (yaprakların ve yumruların kurumasına neden olur) ve fasulye sarı mozaik virüsü gibi virüs hastalıklarına karşı hassastır. Salyangozlar, trips ve yaprak bitleri de glayöllere zarar veren başlıca zararlılardır. Sağlıklı bir glayöl yetiştirmek için bu hastalık ve zararlılara karşı düzenli kontrol ve önleyici tedbirler almak gerekir.
Kış Hazırlığı ve Depolama
Glayöl soğanlarını çiçeklenme döneminin bitiminden yaklaşık dört hafta sonra topraktan çıkarın. Soğanın 10-15 cm üzerinden yeşil kısımları kesin. Ardından soğanları havadar ve sıcak (20°C üzeri) bir ortamda birkaç gün kurutun. Bu süreçten sonra kalan sap kısmı kendiliğinden kopacaktır. Ana soğanı ve yavru soğanları birbirinden ayırın. Sağlıklı soğanları yaklaşık bir ay daha kurumaya bırakın. Kuruyan soğanları delikli kasalara yerleştirip, 5-8°C sıcaklığındaki serin bir ortama, örneğin bodruma kaldırın. İlkbahara kadar bu şekilde saklayın. Bu süre içinde soğanları düzenli olarak kontrol edin ve hastalıklı olanları hemen ayıklayın.
