Balkon ve teraslarda sadece mevsimlik çiçekler yetiştirmek zorunda değilsiniz. Doğru seçilmiş saksılarda çok yıllık bitkiler de rahatlıkla yetiştirilebilir. Bu hem ekonomik hem de etkili bir çözümdür. Dış mekân saksılarında yetiştirilebilen çok yıllık bitkiler, ağaççıklar ve çalılar konusunda size yol göstereceğiz. Bu yazımızda, farklı zevklere hitap eden birbirinden güzel saksı kompozisyonlarını ve bakım ipuçlarını bulabilirsiniz.
Saksıda çok yıllık bitki yetiştirmenin balkon ve teras dekorasyonundaki önemi büyüktür. Uzun yıllar boyunca aynı bitkilerden keyif almak ve bütçenizi korumak istiyorsanız, çok yıllık türleri tercih etmelisiniz. Bu bitkiler bir kez dikildiğinde, uzun süre bakımınıza karşılık verir.
Çok yıllık bitkilerin saksıda başarılı bir şekilde yetiştirilmesi için geniş hacimli saksılar kullanılmalıdır.
Bu sayede bitkiler yeterli toprağa sahip olur ve dış mekanda kış mevsimini geçirebilir. Soğuğa dayanıklı beton, ahşap veya seramik saksılar tercih edilmelidir.
Saksı seçiminde mekanın genel görünümü göz önünde bulundurulmalıdır. Saksılar evin dış cephesi, zemini ve bahçe mobilyalarıyla uyumlu olmalıdır. Seçilen saksıların mutlaka drenaj delikleri bulunmalı ve altlarına tabak yerleştirilmelidir. Bu sayede sulama daha etkili hale gelir ve su ihtiyacı fazla olan bitkiler için ideal bir ortam sağlanır.
Dış mekân saksılarında dayanıklı çok yıllık bitkiler tercih edilmelidir.
Bu bitkiler tek başlarına kullanılabildiği gibi, bodur ağaç ve çalıların yanında tamamlayıcı olarak da değerlendirilebilir. Ağaç tercihi yapılırken aşılı, yavaş büyüyen veya cüce türler seçilmelidir. Ancak bazı ağaçların birkaç yıl sonra toprağa dikilmesi gerekebilir.
Dış mekân saksıları için mini iğne yapraklı ve yaprak döken çalılar ile küçük boyutlu çalımsı bitkiler ideal bir seçimdir.
Büyük ve derin saksılar, kompakt ağaçlar için ideal bir seçimdir. Bu ağaçlar balkon ve teraslarınıza hem yükseklik katar hem de yaz güneşine karşı doğal bir gölgelik oluşturur. Aynı zamanda evin görsel açıdan iyileştirilmesi gereken bölümlerini de zarif bir şekilde perdeleyebilir.
Bahçeniz olmasa bile, balkon veya terasınıza yerleştireceğiniz tek bir ağaç bile size mini bir bahçe atmosferi yaşatır. Özellikle budanarak form verilmiş, küçük taçlı bir ağacın dibine alçak boylu bitkiler dikerek, kendi küçük bahçe köşenizi oluşturabilirsiniz.
Küçük saksıda yetiştirilen meyve ağaçları, ilkbaharda çiçekleriyle balkonu süslerken yazın da gölge sağlar. Bodur vişne ağaçları veya düzenli budamayla kontrol altında tutulabilen türler bu amaç için uygundur.
Akdeniz havası yaratmak isteyenler için zeytin ağacı ideal bir tercih olacaktır. İlkbahardan sonbahara kadar dış mekanda rahatlıkla yetiştirilebilen zeytin ağaçları, kışın iç mekana alınmalıdır. Sıcağa ve kuraklığa dayanıklı olan bu bitki, yaz aylarında bakım açısından zorluk çıkarmaz.
Dört mevsim yeşil kalan bitkiler, özellikle giriş kapılarının yanında veya balkon ve teraslarda yıl boyu süren bir güzellik sağlar.
Bu nedenle saksı tercihinde genellikle yapraklarını dökmeyen türler öne çıkar.
Yarı gölge veya gölgeli alanlarda özellikle çoban püskülü bitkisi iyi bir seçimdir. Bu bitki budanarak dış mekanda dekoratif bir form kazanabilir. Ateş dikeni de sonbaharda göz alıcı turuncu meyveleriyle dikkat çeker. Şimşir bitkisi de saksıda rahatlıkla yetiştirilebilir ve budama ile farklı şekiller verilebilir. Ayrıca, renkli yapraklarıyla göz dolduran küçük boylu pieris çeşitleri de saksı bitkisi olarak tercih edilebilir.
Küçük saksılarda ardıç ve kışın da yeşil kalan sarılıcı gaultheria bitkilerini yetiştirmek mümkündür. Ardıç bitkisi güneşli ortamlarda kolayca gelişirken, gaultheria yarı gölge alanlarda daha iyi yetişir ve özellikle sonbahar ile kış aylarında güzel bir görünüm sergiler.
Lavanta, hem yaprak dökmeyen hem de gösterişli çiçekleriyle balkon ve teraslara çok yakışan bitkilerdendir. Akdeniz tarzı dekorasyonlar için vazgeçilmez olan lavantanın kış aylarında saksısının iyi bir şekilde korunması gereklidir.
Mevsimlik yapraklı çiçek severler için saksıda yetiştirilebilen pek çok ilginç çalı türü bulunmaktadır. Yaprak dökmeyen türlerde olduğu gibi, saksı için minyatür türleri tercih edilmelidir.
Küçük boyutlu bahçe gülleri ve gövde gülleri, balkon ve teraslarda romantik bir atmosfer yaratmaktadır. Gül seçiminde boyutunun yanı sıra çiçeklenme dönemine de dikkat edilmelidir. Hazirandan sonbahara kadar çiçek açan türler tercih edilmelidir.
Ortancalar, saksı bitkisi olarak tercih edilebilecek bir diğer önemli gruptur. Bodur büyüyen çeşitlerden kar beyazı çiçeklere sahip ‘Bobo’ ortancası, saksıda yetiştirmek için idealdir. Özellikle Akdeniz ve Ege bölgelerinde renkli ortanca çeşitlerinin saksıda yetiştirilmesi mümkündür. Ancak kış aylarında saksıda bakımları özel ilgi gerektirir. Soğuk bölgelerde yaşayanlar için saksıdaki ortancaları kış boyunca kapalı ve ılık bir ortamda muhafaza etmek gereklidir.
Daha mütevazı boyutlarıyla saksı bitkisi olarak yetiştirilebilen çeşitler arasında YUKI SNOWFLAKE gibi bodur yapraklı türler öne çıkmaktadır. Bu gruba, 90 santimetreye kadar boylanabilen ve açık sarı yapraklarıyla dikkat çeken Thunberg kadıntuzluğu da dahildir.
Balkon ve teraslarda bahar aylarında hoş kokusuyla büyüleyen leylakların bodur türleri tercih edilebilir. Meyer leylağı ve yaklaşık 1,5 metre boyunda olan mor leylak bu amaç için uygundur. Saksılarda hem yaprakları hem de çiçekleriyle göz dolduran My Monet gibi türler de başarılı sonuçlar vermektedir.
Sarmaşıklar, balkon ve teraslarda dikey bahçe oluşturmak için ideal bitkilerdir. Özellikle duvar kenarlarına, çitlerde ve komşu terasları ayıran bölmelerde yetiştirilebilirler. Ancak tür ve çeşit seçiminde dikkatli davranılmalıdır, çünkü bazı sarmaşıklar uzun sürgünler oluşturarak kontrolsüz bir şekilde büyüyebilir.
Saksıda yetiştirmek için 4-5 metre uzunluğa ulaşan türler tercih edilmelidir. Bu bitkiler güneşli, yarı gölgeli veya gölgeli alanlarda rahatlıkla yetiştirilebilir. Çiçekli türlerin yanı sıra, yapraklarıyla da göz alıcı olan çeşitler bulunmaktadır.
Terasınızı güzelleştirmek için ideal çözümlerden biri de Clematis (klematis) çiçekleridir. ‘Sweet Summer Love’ türü mor çiçekleriyle dikkat çeker ve birkaç metre uzunluğa kadar ulaşabilir. Beyaz, pembe veya koyu mavi renk seven bahçe tutkunları için de farklı klematis türleri bulunmaktadır. Teraslarda klematis yetiştirirken kışın saksıyı korumaya almak ve bitkinin köklerini gölgede, üst kısmını ise güneşte tutmak gerekir.
Güneşli teraslarda asma bitkisi, benzersiz bir ambiyans oluşturmaktadır. Yıl içinde birkaç kez budama gerektiren güçlü bir sarmaşık olduğundan, bakımına özen gösterilmelidir. Güneşli ve sıcak ortamlarda gösterişli yaprakları ve lezzetli meyveleriyle bahçenizi güzelleştiren asma bitkisi, özellikle pişmiş toprak veya seramik saksılarda Akdeniz tarzı bir görünüm yaratmaktadır.
Çok yıllık bitkiler arasında en geniş grubu süs bitkileri oluşturur.
Balkon ve teraslarda yetiştirilebilecek çok sayıda çok yıllık bitki bulunsa da, biz burada sadece en yaygın türlerden bahsedeceğiz.
Çok yıllık bitkilerle tek başına düzenleme yapılabileceği gibi, mevsimlik çiçekler ve bodur çalılar gibi diğer bitkilerle de birlikte kullanılabilir.
Balkon ve teraslardaki saksılar, ilkbaharın ilk günlerinden itibaren süsenler ve sümbüller gibi soğanlı bitkilerle renklendirilebilir. Güneş alan yerlerdeki sığ saksılar, kaya bahçelerinde yetişen alyssum ve saxifraga gibi bitkilerin yetiştirilmesi için oldukça uygundur.
Güneş alan balkon ve teraslarda, dış mekan saksılarına yazın ikinci yarısında çiçek açan Japon anemonları, kırmızı çiçekli civanperçemi ve yapraklarıyla dikkat çeken telkarialar tercih edilebilir.
Dekoratif çimler ve ayıpençesi türleri, hem tek başına hem de diğer bitkilerle birlikte saksılarda oldukça güzel görünür. İnce yapılı saç ayıpençesi ve kışın da yeşil kalan Morrow ayıpençesi bu grubun en dayanıklı örnekleridir.
Gölgeli alanlarda saksı bitkisi olarak eğrelti otları ve funkialar tercih edilmelidir. Bu bitkiler, küçükten büyüğe, inceden genişe değişen yaprak çeşitleriyle zengin dekoratif olanaklar sağlar.
Helleborus (Noel Gülü) türleri, kış aylarında yeşil kalan yaprakları ve sonbahardan ilkbahara kadar açan çiçekleriyle dikkat çeker. Bu dayanıklı bitkiler, saksıda yetiştirilebilecek çok yıllık türler arasında mutlaka yer almalıdır.
Bahçe bitkilerine ek olarak, mutfakta kullanabileceğiniz aromatik otlar da yetiştirilebilir.
Bu otların çoğu toprak konusunda seçici değildir ve güneşli ortamları sever. Taze otlara kolayca ulaşabilmek için balkonda veya terasınızda saksılar içinde farklı türleri bir arada yetiştirmek mümkündür.
Çok yıllık aromatik bitkilerden kekik, biberiye, adaçayı ve melisa dış mekânlarda uzun süre yetiştirilebilir. Nane gibi gölgeyi seven türleri ise pergola altında ya da balkonun daha gölgeli köşelerinde konumlandırılmalıdır. Maydanoz ve taze soğan düşük sıcaklıklara dayanıklı ve bakımı kolay bitkilerdendir. Bu bitkilerin hepsi saksıda da rahatlıkla yetiştirilebilir.
Sukulent ailesinden olan yaprak güzeli ve damkoruğu, bakımı oldukça kolay bitkilerdir. Bu dayanıklı bitkilerle küçük saksılarda uzun ömürlü minyatür bahçeler oluşturulabilir. Farklı sukulent türlerini bir arada kullanabilir veya kayalık bitkileriyle bir araya getirebilirsiniz. Özellikle arabis ve taşkıran gibi çiçekli kayalık bitkileri sukulentlerle uyumlu bir görünüm oluşturur.
Çok yıllık bitkileri saksıda yetiştirirken öncelikle her bitkinin ihtiyacına uygun toprak karışımı kullanılmalı ve iyi bir drenaj sağlanmalıdır.
Özellikle yağmurlu mevsimlerde fazla su birikimi köklerin çürümesine neden olabilir. Kurak dönemlerde toprağın nemini korumak için yüzeyine çam kabuğu veya çakıl taşı serilebilir.
Saksı seçiminde geniş hacimli olanlar tercih edilmeli ve bitkiler birbirleriyle uyumlu şekilde yerleştirilmelidir. Balkon ve teraslarınızda çok yıllık bitkileri kullanarak uzun ömürlü ve göz alıcı bir düzenleme oluşturabilirsiniz.
