Yapay Kaya Alırken Nelere Dikkat Etmeli
Yapay kayalar bahçede iki farklı işi görür. Birincisi gizlemedir: kuyu ağzı, foseptik kapağı, sulama vana kutusu, elektrik pano kaidesi, havuz pompası ve yerden çıkan borular bu içi boş kabukların altına girer. İkincisi süs amaçlıdır; taşıması zor gerçek kayaların yerine hafif bir kabuk kullanılır. Alışverişte yapılan en yaygın hata, ürünü sadece dış ölçüsüne bakarak seçmektir. Asıl belirleyici olan iç boşluktur.
Önce gizlenecek parçayı ölçün
Yapay kayalar aşağı doğru daralan bir kabuk biçimindedir. Bu yüzden iç boşluk, dış ölçünün belirgin şekilde altındadır. Ürün açıklamasında iç boşluk ölçüsü verilmişse ona bakın; verilmemişse dış ölçüden her yönde 5-8 cm düşerek kabaca hesaplayabilirsiniz.
Ölçüyü alırken vananın kolunu, borunun dirseğini ve kapağın çıkıntısını da hesaba katın. Küçük boy kabuklarda iç boşluk yaklaşık 27 x 14 x 27 cm’dir ve tek bir sulama vanası ya da ince bir boru çıkışı için yeterlidir. Orta boy kubbe tipi kabuklarda dış ölçü 69 x 54 x 39 cm civarına çıkar, bu boy küçük bir pompa veya çoklu vana kutusu alır. Büyük modellerde yükseklik 55 cm’i geçer ve kuyu başlığı gibi dik parçalar için üretilir.
Kabuğun tabanının kapladığı alanı da ölçün. Dar bir yatak içine oturmayan geniş tabanlı bir kaya, çiçek tarhının yarısını kaplar.
Kaya tipleri
Kubbe tipli modeller yüksek parçaları gizlemek içindir. Alçak ve yassı modeller ise zemine yakın kapakları örtmek üzere üretilir; kalınlıkları 9-13 cm arasındadır ve foseptik kapağı, rögar kapağı ile havuz süzgeci gibi düz yüzeyler için uygundur. Bu tip, çim biçme makinesinin çevresinden geçebileceği kadar alçak kalır.
Kütük biçimli kabuklar da aynı işi görür, bahçenin ağaçlı bölümlerinde daha doğal durur. Anahtar saklamak için üretilen küçük taşlar ise ayrı bir gruptur; 10 cm civarındadır ve içine kapaklı bir bölme yerleştirilmiştir.
Malzeme
Üç ana malzeme kullanılır. Polietilen kabuklar darbeye ve dona dayanıklıdır, hafiftir ve ultraviyole ışığa karşı dirençlidir. Bu malzemede renk ve doku kalıba işlendiği için yüzey çizildiğinde altından farklı bir renk çıkmaz.
Fiberglas kabuklar daha serttir, ince cidara rağmen biçimini korur ve büyük boylarda tercih edilir. Darbe aldığında çatlayabilir; çatlak kenarları keskin olur.
Polireçine ve döküm reçine kabuklar en gerçekçi dokuya sahiptir ve ağırdır. Bazı reçine modeller 17 kg’a kadar çıkar; bu ağırlık rüzgara karşı avantaj, taşımaya karşı dezavantajdır.
Malzemeden bağımsız olarak sorulacak asıl soru şudur: renk yüzeye boyanmış mı, yoksa malzemenin içine mi karıştırılmış? Boyalı yüzeyler güneşte solar, dolu darbesiyle kabarır ve birkaç yılda pul pul dökülür. Rengi kütlenin içinde olan ürünler yıllarca aynı kalır.
Ağırlık, rüzgar ve sabitleme
İçi boş kabuklar hafiftir. Küçük modeller 2 kg civarındadır ve sert bir rüzgarda yuvarlanıp gider. Bu yüzden çoğu üründe iki adet toprak kazığı ile satılır. Kazık deliklerinin kabuğun kenarında bulunması gerekir; deliği olmayan modellerde kendiniz delip vidalı çengel takabilirsiniz.
Sabitlemenin ikinci yolu ağırlıktır. Kabuğun içine, gizlediğiniz ekipmana temas etmeyecek şekilde birkaç tuğla veya kum torbası koymak da işe yarar. Yamaçlı bahçelerde bu iki yöntemi birlikte kullanmak gerekir.
Havalandırma ve kablo çıkışı
Çalışan bir pompanın veya elektrikli bir kutunun üzerine kapalı bir kabuk koymak ısınma sorunu yaratır. Bu tür ekipmanların üzerine gelecek modellerde hava akışı için kabuğun altında boşluk kalmalı, gerekiyorsa yan tarafına küçük havalandırma delikleri açılmalıdır.
Kablo ve hortum çıkışı için de plan yapın. Polietilen ve fiberglas kabuklar matkapla kolayca delinir. Deliği kabuğun arka yüzünde ve mümkün olan en alçak noktada açın; üstten açılan delikten yağmur suyu içeri girer.
Erişim kolaylığı
Gizlediğiniz ekipmana ne sıklıkla ulaşacağınızı önceden düşünün. Ayda bir okunması gereken bir sayaç için kaldırıp yerine koyulan ağır bir kabuk yorucu olur. Bu durumda menteşeli kapaklı ya da hafif modelleri tercih edin. Yılda bir kez açılacak bir foseptik kapağı için ise sabitlenmiş ve ağır bir kabuk daha güvenlidir.
Doğal durması için yerleştirme
Düz bir çimin ortasına tek başına konan yapay kaya, ne kadar gerçekçi olursa olsun dikkat çeker. Doğal durması için birkaç basit yöntem var. Kabuğun çevresine aynı renk tonunda çakıl serin; kabuğun tabanı ile toprak arasındaki keskin çizgi böylece kaybolur. Yanına alçak boylu bitkiler ekmek de aynı işi görür.
Renk seçerken bahçenizdeki mevcut taşlara bakın. Kum taşı tonundaki bir kaya, gri granit döşemeli bir terasta sırıtır. Üretim partileri arasında renk farkı olabildiği için, birden fazla kaya alacaksanız aynı anda sipariş etmek daha tutarlı bir sonuç verir.
Güvenlik
Yapay kayaların neredeyse tamamı dekoratif kabuktur ve üzerine çıkılmaz. Çocukların basmayacağı yerlere koyun, gerekiyorsa çevresine alçak bir sınır oluşturun. Basamak taşı ya da oturma yeri olarak kullanılabileceği belirtilmeyen hiçbir modele yük bindirmeyin.
Kış ve bakım
Donma görülen bölgelerde su tesisatını gizleyen kabukların içine yalıtım keçesi eklemek, boruların donmasını geciktirir. Bazı üreticiler bu iş için ayrı yalıtım torbası satar.
Bakım tarafında yılda bir kez sabunlu su ve yumuşak fırça yeterlidir. Basınçlı su tutmayın, dokunun ince ayrıntıları basınç altında düzleşir. Yosun tutan yüzeylerde sirkeli su işe yarar, çamaşır suyu ise rengi açar. Sonbaharda kabuğun altında biriken yaprakları temizleyin; nemli yaprak yığını hem böcek çeker hem de gizlediğiniz metal parçaları paslandırır.