Yağmur Ölçer Seçimi ve Kurulumu
Bahçesini sulayan çoğu kişi, yağmurun ne kadar yağdığını gözle tahmin eder. Oysa toprağa düşen suyun miktarı, sulama programını doğrudan değiştirecek bir bilgidir. 1 mm yağış, her metrekareye 1 litre su demektir. Çoğu sebze ve çim alan haftada 25-30 mm su ister; gece yağan yağmur 12 mm bırakmışsa bahçenin yarısı kadar suyu doğa vermiş olur. Yağmur ölçer tam bu hesabı yapmaya yarar ve doğru kurulduğunda birkaç yüz liralık bir alet, sezon boyunca ciddi bir su tasarrufu getirir.
Yağmur ölçer tipleri
Silindirik tüplü modeller en yaygın gruptur. Şeffaf bir tüpün üzerine ölçek basılmıştır, tüp bir kazık veya braket üzerinde durur. Fiyatı düşüktür, pil istemez ve bozulacak parçası yoktur. Genelde 70-75 cm boyundaki bir kazıkla satılır, tüp çapı 5-6 cm civarındadır.
Kama tipli modellerde tüpün alt kısmı incelir, böylece az miktardaki yağış bile ölçekte yükselerek okunur hâle gelir. Küçük yağışları takip etmek isteyenler için okuma kolaylığı sağlar.
Çift silindirli hassas ölçerler meteoroloji standardına yakın çalışır. Geniş bir huni topladığı suyu ince bir iç tüpe aktarır; böylece 0,25 mm gibi küçük değerler okunabilir. Bu modeller yaklaşık 36 cm boyunda ve 13 cm çapında olur, polikarbonattan üretilir ve taşma haznesi sayesinde şiddetli sağanaklarda da ölçüm kaybı yaşanmaz.
Devrilen kovalı dijital modellerde huniden gelen su, minik bir terazi kovasına dolar. Kova belirli miktarda dolunca devrilir, her devrilme bir kayıt olarak eve gönderilir. Bu ölçerlerin en büyük avantajı kendini boşaltmasıdır; günlük, haftalık, aylık ve yıllık toplamları ekranda tutar. Bazı modeller sıcaklık, nem ve basınç ölçen istasyonlarla birlikte satılır.
Hassasiyet değerlerini karşılaştırın
Dijital ölçerlerde her devrilmenin kaç mm’ye denk geldiği hassasiyeti belirler. Yaygın değer 0,25 mm’dir. Daha ince ölçüm yapan modellerde bu değer 0,2 mm veya 0,1 mm’e iner ve kısa süreli hafif yağışlar da kayda geçer. Kaba hassasiyetli ölçerler, çiseleme gibi düşük şiddetli yağışları hiç görmez.
Analog modellerde ise ölçeğin bölüntüsüne bakın. Milimetrik ölçekli tüpler bahçe kullanımı için daha kullanışlıdır. Sadece inç ölçekli ürünler de satılır; bunlarda okuduğunuz değeri çevirmek gerekir ve bu, günlük takipte zamanla yorucu hâle gelir.
Malzeme ve don dayanımı
Kışın sıfırın altına düşen yerlerde tüpün içinde kalan su donar ve genleşerek tüpü çatlatır. Bu yüzden malzeme başlığı önemlidir. Polikarbonat gövdeler hem darbeye hem soğuğa dayanıklıdır. Kalın PET tüpler eksi 20 dereceye kadar çatlamadan dayanır. İnce akrilik tüpler ise güneşte sararır, birkaç kışta kırılganlaşır.
Tüpün huni ağzının çapı da ölçüm kalitesini etkiler. Geniş ağızlı huniler daha çok su toplar, kenardan sıçrama kaybı azalır. Bazı modellerde huni ağzı gövdeden birkaç santim yükseltilmiştir; bu tasarım rüzgarla savrulan damlaların da huniye girmesini sağlar.
Nereye kurulacağı, hangi modeli aldığınızdan önemlidir
Yağmur ölçerlerde hatalı okumaların büyük kısmı yanlış yerleşimden kaynaklanır. Temel kural şudur: ölçeri, en yakın engelin yüksekliğinin en az iki katı kadar uzağa koyun. Yani 3 metre yüksekliğindeki bir çitin veya ağacın en az 6 metre uzağında durmalıdır. Bina saçağının altına, ağaç dalının altına ve çite bitişik konuma kurulan ölçerler her zaman eksik ölçer.
Yükseklik olarak zeminden 60-150 cm arası uygundur. Çok alçak kurulan ölçerlere topraktan sıçrayan damlalar girer ve değer olduğundan yüksek çıkar. Ölçerin ağzı, bağlandığı direğin üst hizasından birkaç santim yukarıda kalmalıdır; aksi halde direğe çarpan damlalar tüpe sıçrar.
Ölçerin ağzının tam yatay olması gerekir. Eğik duran bir huninin toplama alanı küçülür ve değer düşük çıkar. Kurulumdan sonra huninin kenarına küçük bir su terazisi koyup kontrol edin, bu basit adım sonuçları belirgin şekilde düzeltir.
Çok açık ve rüzgarlı noktalardan da kaçının. Rüzgar arttıkça damlalar huninin üzerinden savrulur ve ölçüm eksik kalır. En doğru yer, çevresi dengeli biçimde korunan ama hiçbir engelin gölgesinde kalmayan bir bahçe köşesidir. Fıskiye ve damlama hattının menzilinden uzak durun, yoksa sulama suyunu yağmur diye kaydedersiniz.
Montaj biçimleri
Kazıklı modeller doğrudan toprağa çakılır, en pratik çözümdür ama gevşek toprakta zamanla eğilir. Braketli modeller çit, korkuluk, direk üstü ve saksı kenarına vidalanır; bunlarda tüp braketten çıkarılabildiği için okuma ve boşaltma kolaydır. Yükseklik ayarlı kazıklar, çim boyu uzadıkça ölçeri yukarı almaya imkan verir.
Dijital modellerde verici ile ev içindeki ekran arasındaki menzile bakın. Açık alanda 30-100 metre menzil belirtilir ama duvarlar bu mesafeyi ciddi biçimde kısaltır. Vericinin pil ömrünü ve pil bölmesinin sızdırmazlığını da kontrol edin. Kuş dikeni aparatıyla satılan modellerde kuşlar huninin üzerine konamaz; bu küçük parça, kuş pisliğinden kaynaklanan tıkanmaları önler.
Okuma ve bakım
Analog tüpte suyun yüzeyi kenarlarda hafif yukarı kıvrılır. Okumayı bu kıvrımın en alt noktasından, göz hizasında yapın. Yukarıdan bakarak okumak değeri yüksek gösterir.
Ölçümü her gün aynı saatte yapmak, verilerin karşılaştırılabilir olmasını sağlar. Sabah saatleri yaygın bir tercihtir. Okuduktan sonra tüpü boşaltın; içinde kalan su hem bir sonraki ölçümü bozar hem de yosun tutar.
Huniye düşen yaprak, çam iğnesi ve böcek en sık görülen tıkanma sebebidir. Ayda bir kez huniyi çıkarıp yıkayın. Dijital modellerde devrilen kovanın altındaki delikleri ince bir fırçayla temizleyin, tıkalı delik yağışın tamamının kaydedilmemesine yol açar.
Kışın donma riski olan yerlerde analog tüpü boş bırakın veya sezon sonunda içeri alın. Elektronik vericilerde pilleri sonbaharda değiştirmek, soğukta düşen pil performansından kaynaklanan veri kayıplarını önler.