Toprak Burgu Makinesi Nasıl Seçilir?
Bir çit hattı çekmek, fidan dikmek ya da pergola direği gömmek kürekle yapıldığında günler süren bir iştir. Toprak burgusu aynı işi dakikalara indirir; helezon şeklindeki uç toprağı keser ve çıkardığı toprağı yukarı taşır. Ancak burgular birbirinden hem güç kaynağı hem uç ölçüsü hem de güvenlik donanımı bakımından belirgin biçimde ayrılır. Yanlış seçim, ya toprağı delemeyen bir makineyle ya da kolunuzu büken bir aletle sonuçlanır.
Güç kaynağı: benzinli, akülü ve matkaba takılan uçlar
Benzinli burgular en yüksek torku üretir. 43 santimetreküpten 78 santimetreküpe kadar motorlarla satılırlar, sıkışmış kil ve taşlı toprakta durmadan çalışırlar. Buna karşılık ağırdırlar, yakıt karışımı ve bakım isterler. İki zamanlı motorlarda benzin ile yağı belirli oranda karıştırmanız gerekir; dört zamanlı modeller bu karıştırma işini ortadan kaldırır, daha sessiz çalışır ve daha az duman çıkarır.
Akülü burgular son yıllarda 45 santimetreküplük benzinli makinelere yakın tork üretir hale geldi. Anında çalışır, egzoz gazı çıkarmaz ve daha sessizdir. Yılda 20-40 delik açan biri için tek şarjla iş bitebilir. Kablolu elektrikli modeller ise 1500 watt civarında güç üretir ve bahçesi prize yakın olanlar için uygun bir ara çözümdür.
Dördüncü grup, elinizdeki akülü matkaba takılan helezon uçlardır. 4 ile 10 santimetre çapında, 20 ile 80 santimetre boyunda üretilirler. Soğan dikimi, fide çukuru ve toprak havalandırma dışında bir işe yaramazlar ama bu işlerde çok pratiktir.
Burgu çapı deliğin genişliğini belirler
Kutudaki uç ölçüleri seçimin en somut kısmı. Genel kural, deliğin direk kalınlığının iki ile üç katı genişlikte olmasıdır; aradaki boşluk hem direği hizalamaya hem de beton doldurmaya yarar.
6 ile 8 santimetrelik uçlar çiçek soğanı ve fide dikiminde kullanılır. 16 santimetrelik uç, metal çit direkleri ve küçük saksı bitkileri için yeterlidir. 21 santimetrelik uç, 10×10 santimetrelik ahşap çit direklerinde standart ölçüdür ve en çok satılan boydur. 26 ve 31 santimetrelik uçlar teras ayakları, temel kazıkları ve büyük ağaç fidanları içindir.
Çoğu benzinli set 16 ve 21 santimetrelik iki uçla birlikte satılır; bazıları 11 santimetrelik ucu da ekler. Uçların bağlantı mili genellikle 19 milimetre altıgendir, bu ölçü çoğu makineyle uyumludur. Matkaba takılan bahçe burgularında ise 10 milimetrelik altıgen sap standarttır.
Burgu boyu, uzatma çubuğu ve derinlik
Ucun boyu, tek seferde ulaşabileceğiniz derinliği belirler. Piyasadaki uçlar çoğunlukla 77 ile 92 santimetre arasındadır. Uzatma çubuğu takıldığında bu değer 150 santimetreyi aşabilir.
Çit direği için pratik ölçü şudur: delik derinliği, direğin yerden yüksekliğinin üçte biri ile yarısı arasında olmalıdır. Kışları sert geçen bölgelerde deliğin donma derinliğinin altına inmesi gerekir, aksi halde toprak kabararak direği yukarı iter. Bu yüzden uzatma çubuğu olan setleri tercih etmek sonradan işinize yarar.
Motor gücü, dişli kutusu ve devir
Motor büyüklüğü tek başına yeterli bir ölçüt değil. Asıl belirleyici, motorun devrini torka çeviren dişli kutusudur. 30:1 gibi bir redüksiyon oranı, 8000 devirde dönen motoru 250 devir civarına indirip torku yükseltir. Bilyeli yataklı ve alaşımlı dişli kutuları taşa çarpıldığında kırılmaz, plastik dişliler kırılır. Dişli kutusuna verilen garanti süresi de üretici güvenini gösteren bir işaret.
Akülü modellerde tork ayrıca kilogram kuvvet metre olarak yazılır. 8 kilogram kuvvet metre üzeri değerler 21 santimetrelik uçla killi toprakta rahat çalışır.
Geri tepme ve güvenlik
Burgu bir taşa ya da kalın köke çarptığında uç durur, motor dönmeye devam eder ve gövde ters yönde sertçe savrulur. Bu, bu aletle yaşanan yaralanmaların birinci nedeni. Buna karşı üç ayrı çözüm satılır.
Kavrama sistemi, uç sıkıştığında motoru burgudan ayırır. Yüksek güçlü iki kişilik makinelerde kavrama şart. Akülü modellerde elektronik geri tepme koruması vardır; sıkışma anında motorun gücünü keser. Üçüncü çözüm, burgunun gövdeye bağlandığı yerdeki yaylı darbe emicidir; sarsıntıyı belirgin biçimde azaltır.
Ters dönüş özelliği de göz ardı edilmemeli. Uç toprağa saplandığında makineyi zorla çekmek yerine geri döndürerek çıkarabilirsiniz.
Ağırlık burada bir güvenlik konusudur. 11 kilogramlık bir makine tek kişiyle yönetilir; 20 kilogramın üzerindekiler için iki kişilik kollu modellere geçmek gerekir. Kazıya başlamadan önce zeminin altındaki elektrik, su ve doğalgaz hatlarının yerini öğrenin.
Toprak tipine göre tercih
Kumlu toprakta her makine çalışır. Killi toprak hem daha fazla tork hem de toprağı yukarı taşıyan çift helezonlu uç ister. Taşlı toprakta hiçbir makine sorunsuz çalışmaz; burada aranacak şey, ucun burnundaki balık kuyruğu uç ile kesici bıçakların sökülüp değiştirilebilmesidir. Bu parçalar aşınır ve yedekleri ayrı satılır. Sökülemeyen kaynaklı uçlarda bıçak köreldiğinde makine kullanılamaz hale gelir.
Kullanım sonrası uçtaki toprağı temizleyip kuru bırakmak, boya kaplamanın altındaki çeliği paslanmadan korur. Benzinli modellerde hava filtresini her sezon başında kontrol edin; toprak tozu filtreyi diğer bahçe aletlerinden çok daha hızlı tıkar.