Hortum Jak Dağıtıcı Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli
Tek bir musluktan aynı anda iki üç hortum çalıştırmak, sulama düzenini kurarken en çok ihtiyaç duyulan şeydir. Sebze yatağına damlama hattı bağlıyken çim için ayrı bir hortum çekmek, ya da hortumu her seferinde sökmeden araba yıkamak için ek bir çıkış kullanmak dağıtıcıların sağladığı en somut kolaylıktır. Bu ürün grubunda fiyat farkı büyüktür ve farkın nedeni çoğunlukla gövde malzemesi ile diş yapısıdır.
Dağıtıcı ile hızlı bağlantı jakı aynı şey değil
Aynı kategoride listelenen iki farklı ürün vardır. Dağıtıcı, muslukla hortum arasına takılan ve tek girişi iki ya da üç çıkışa bölen parçadır. Her çıkışında ayrı bir vana bulunur, böylece hatlardan biri kapatılırken diğeri çalışmaya devam eder.
Hızlı bağlantı jakları ise dağıtım yapmaz. Hortum ucuna ve sulama başlığına takılan erkek dişi çift parçalardır; itip çekerek saniyeler içinde bağlantı kurmayı sağlar. Sık başlık değiştiren biri için işi belirgin şekilde hızlandırır. Bazı setlerde dağıtıcıyla birlikte iki üç jak takımı da gelir, bunlar bir arada kullanılabilir.
Diş standardı en çok sorun çıkaran konu
Bu ürünlerde en sık yaşanan sorun, sipariş edilen parçanın musluğa takılamamasıdır. Bunun nedeni farklı ülkelerde farklı diş standartlarının kullanılmasıdır.
Amerikan bahçe hortumu dişi, 19 mm nominal ölçüde ve inç başına 11,5 diş sayısına sahiptir. Avrupa ve Türkiye’de yaygın olan boru dişi ise aynı nominal ölçüde ama inç başına 14 diş taşır. İkisi ilk bir iki turda dönüyor gibi görünür, sonra sıkışır ve hiçbir zaman sızdırmazlık sağlamaz. Zorlayarak sıkmak dişleri bozar.
Bu yüzden ürün açıklamasında hangi standarda uygun olduğuna bakmak gerekir. Yurt dışı kaynaklı ürünlerde çoğunlukla Amerikan standardı kullanılır ve bunları yerel musluklara bağlamak için bir çevirici adaptör gerekir. Musluk ucundaki dişin 1/2 inç mi 3/4 inç mi olduğunu ölçmek de satın almadan önce yapılması gereken basit bir kontroldür.
Bir başka karışıklık, hortumun iç çapı ile bağlantı ölçüsünün karıştırılmasıdır. 13 mm ve 16 mm iç çaplı hortumlar aynı 19 mm bağlantı dişini kullanır; iç çap sadece debiyi etkiler, bağlantıyı değil.
Gövde malzemesi
Pirinç bu üründe en yaygın ve en güvenilir malzemedir. Korozyona dayanır, dişleri kolay bozulmaz ve güneşte kırılganlaşmaz. Contası eskidiğinde gövde hâlâ kullanılabilir durumda kalır, sadece conta değiştirilir.
Paslanmaz çelik gövdeler pirinçten daha dirençlidir ve dış görünüşü uzun süre bozulmaz. Fiyatı daha yüksektir. Bazı modellerde gövde pirinç, kollar paslanmaz çelik olacak şekilde birleştirilir; bu kombinasyon hem dayanım hem de kullanım kolaylığı açısından dengeli sonuç verir.
Çinko alaşım gövdeler ucuzdur ama diş bölgesinde zamanla korozyon çukurları oluşur ve sızdırma başlar. Plastik gövdeler ise en hafif ve en ekonomik seçenektir; kısa sezonluk kullanımda sorun çıkarmaz ancak güneş altında yıllarca kalan plastik kırılganlaşır ve donma sırasında çatlar. Sürekli basınç altında kalacak kalıcı bir bağlantı için metal gövde tercih edilmelidir.
Vana tipi ve kol tasarımı
Vanaların küresel tipte olması akışın tam açıldığında daralmaması anlamına gelir. Daralan geçişli ucuz vanalarda iki hortum aynı anda çalıştığında basınç belirgin şekilde düşer.
Kol uzunluğu küçük ama önemli bir ayrıntıdır. Yaklaşık 5 cm uzunluğundaki kollar tek parmakla çevrilebilir; kısa ve yuvarlak topuzlu vanalar ıslak elle zor döner. El gücü sınırlı olan kişiler için uzun kollu modeller belirgin bir fark yaratır. Kolun kaymaz kaplamalı olması da ıslak kullanımı kolaylaştırır.
Çıkışlar arasındaki mesafe de bakılması gereken bir noktadır. Çıkışlar birbirine çok yakınsa iki hortumu aynı anda takarken el sığmaz ve bağlantıyı sıkmak zorlaşır.
Çıkış sayısı ve basınç
İki çıkışlı modeller ev bahçelerinin çoğunda yeterlidir. Üç ve dört çıkışlı olanlar damlama hattı, çim fıskiyesi ve elde kullanılan hortumu ayrı ayrı yönetmek isteyenler için uygundur. Ancak çıkış sayısı arttıkça her hatta düşen basınç azalır; aynı anda üç hattı birden çalıştırmak çoğu ev tesisatında verimli sonuç vermez.
Ürün açıklamasında basınç dayanımı belirtiliyorsa bu bilgi işe yarar. Ev tesisatlarında basınç genelde 3 ila 6 bar arasındadır; 14 bar ve üzeri dayanım belirtilen ürünler bu koşullarda rahat çalışır.
Conta ve montaj
Sızdırmanın en yaygın nedeni contadır. Bu bağlantılarda sızdırmazlık diş tarafından değil, düz lastik conta tarafından sağlanır. Conta eksikse ya da yassılaşmışsa ne kadar sıkarsanız sıkın su akar. Yedek conta veren ürünleri tercih etmek mantıklıdır; silikon contalar lastik olanlara göre eski ve yıpranmış musluklarda daha iyi oturur.
Montajda el sıkması yeterlidir, pense kullanmak dişleri ezer. Diş bandı bu bağlantıda gerekmez, çünkü sızdırmazlık conta yüzeyindedir. Bağlantı öncesi diş üzerindeki kum ve toprağı temizlemek çoğu sızıntıyı baştan önler.
Kışa girmeden önce dağıtıcı musluktan sökülüp içindeki su boşaltılmalıdır. İçinde kalan su donduğunda gövdeyi çatlatır ve bu, pirinç modellerde bile karşılaşılan bir arızadır. Sökülen parçayı kuru bir yerde saklamak, contaların da uzun ömürlü olmasını sağlar.