Hindistan Cevizi Kabuğu Cipsi Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli
Hindistan cevizi kabuğu cipsi, cevizin dış kabuğundaki lifli tabakanın iri parçalar halinde kesilmesiyle elde edilir. Kokopitin iri kardeşi sayılabilir; aynı hammaddeden gelir ama tamamen farklı bir iş görür. İnce kokopit nemi tutmak için kullanılırken cipsler yapı kurar, hava boşluğu açar ve suyu geçirir. Orkide karışımlarında, tropik bitkilerde, sürüngen terraryumlarında ve yüzey örtüsü olarak tercih edilir.
Tane boyutu neye göre seçilir
Bu üründe boyut aralığı geniştir ve kullanım yerini doğrudan belirler. Piyasadaki cipsler kabaca 7 mm ile 35 mm arasında değişir.
Küçük boyutlu cipsler, yaklaşık 7 ila 16 mm arası, orkide saksılarında ve karışım katkısı olarak kullanılır. Bu ölçü kök çevresinde yeterli boşluk bırakırken suyu da bir süre tutar.
Orta ve iri cipsler, 20 mm üzerindekiler, büyük saksılarda, tırmanan bitkilerin kalın köklerinde ve terraryum tabanında iş görür. İri parçalar suyu daha hızlı bırakır ve yapıyı daha uzun süre korur.
Bazı paketlerde cips ile lif karışık halde bulunur. Bu karışım nem dengesini iyileştirir ama yapının içinde ince lif oranı fazlaysa karışım zamanla sıkışır. Ürün fotoğrafında parçaların birbirine yakın boyutta olması, elemenin düzgün yapıldığını gösterir.
Yıkanmışlık, tuz ve tanen
Hindistan cevizi ağaçları kıyı bölgelerinde yetiştiği için kabuk doğal olarak sodyum ve potasyum içerir. Buna ek olarak kabukta tanen ve reçine bulunur. Bunlar işlenmemiş cipslerde kök yanmasına ve çürümeye yol açar.
Kaliteli üreticiler cipsleri tatlı suyla birkaç kez yıkar. Paket üzerinde düşük iletkenlik, üç kez yıkanmış ya da tamponlanmış ifadeleri geçiyorsa ürün doğrudan kullanılabilir. Bu bilgi yoksa cipsleri kullanmadan önce üç gün boyunca suda bekletmek ve her gün suyu değiştirmek gerekir. Suyun kahverengiden açık renge dönmesi tanenin çözündüğünü gösterir.
Bir başka nokta kalsiyum ve magnezyum bağlama eğilimidir. Kokopitte olduğu gibi cipsler de bu iki elementi kendine bağlayıp karşılığında potasyum salar. Bu yüzden özellikle orkidelerde kalsiyum ve magnezyum içeren gübre kullanmak ya da tamponlanmış ürün tercih etmek gerekir.
Çam kabuğuyla farkı
Orkide karışımlarında en yaygın malzeme çam kabuğudur ve iki ürün sık sık karşılaştırılır.
Çam kabuğu hafif asidik yapıdadır, asitliği yaklaşık 5,0 ile 6,5 arasında değişir. Suyu az tutar, hızlı kurur ve kuruduğunda suyu bir süre iter. Hindistan cevizi cipsi ise nötre yakın bir asitliğe sahiptir ve kuruduktan sonra bile suyu hemen emer. Sulama aralığı uzayan, tatile çıkan ya da unutkan olan kişiler için bu belirgin bir avantajdır.
Dayanıklılık konusunda kaynaklar farklı sonuçlar veriyor. İyi işlenmiş cipsler üç yıla kadar yapısını koruyabiliyor, işlenmemiş ve ince taneli olanlar ise bir buçuk iki yılda sıkışmaya başlıyor. Kaliteli köknar kabuğu bu sürenin üzerine çıkabiliyor. Yani ürün kalitesi, malzemenin türünden daha belirleyici.
Kuru ve serin ortamlarda yetiştirme yapanlar için cips daha uygun. Nemli ve serin bir ortamda, özellikle sürekli ıslak kalan saksılarda, cipsin nem tutması sorun çıkarabilir. Kuru dönemlere alışkın türlerde, örneğin katleya ve dendrobiumda, kabuk daha güvenli kalır.
Orkide ve tropik bitkilerde kullanım
Cipsler tek başına kullanılabilir ama karışımda daha dengeli çalışır. Yaygın bir oran dört ölçü cips, bir ölçü odun kömürü, bir ölçü perlittir. Kömür karışımın tazeliğini korur, perlit ise drenajı destekler.
Tırmanan tropik bitkilerde çam kabuğu ile birlikte kullanmak da yaygındır. Kabuk yapıyı sertleştirir, cipsler ise su deposu gibi çalışır ve köklerin kurumasını engeller.
Hacim hesabı için kaba bir ölçü vermek gerekirse, 8 litrelik bir paket yaklaşık on iki adet 11 cm çapındaki saksıyı ya da beş adet 16 cm çapındaki saksıyı doldurur.
Terraryum ve yüzey örtüsü kullanımı
Cipsler sürüngen ve amfibi terraryumlarında yaygın kullanılır. Nemi tutup yavaş bıraktığı için kapalı ortamda dengeli bir nem seviyesi sağlar, kokuyu bağlar ve küflenmeye direnç gösterir. Bu kullanımda kesinlikle tuzu yıkanmış, tozsuz ürün seçilmelidir.
Bahçede ve saksı yüzeyinde örtü olarak da kullanılır. Toprağın hızlı kurumasını engeller, yabani ot çıkışını azaltır ve sulama sırasında toprağın sıçramasını önler. Yüzeye serilen tabaka 3 ila 5 cm kalınlıkta tutulur; daha kalın tabakalar altta havasız bir bölge oluşturur.
Şişirme ve kullanıma hazırlama
Cipsler de preslenmiş bloklar halinde satılır. 500 gramlık bir blok yaklaşık 8 ila 10 litre, 1 kilogramlık blok 14 litre, 5 kilogramlık büyük blok ise 70 litre civarında malzeme verir.
Blok geniş bir kaba konur, üzerine su eklenir ve yirmi otuz dakika beklenir. Kabaran parçalar elle ayrılır. Yıkanmamış bir ürün alındıysa bu aşamada su birkaç kez değiştirilerek üç güne kadar bekletilir. Şişme tamamlandığında fazla su süzülür ve cipsler avuç içinde hafifçe sıkılır.
Kullanılmayan kısım tamamen kurutulup saklanmalıdır. Nemli halde kapalı torbada bırakılan cipsler küflenir ve kokar. Saksıda kullanılan cipsler zamanla ufalanıp sıkışmaya başladığında, yani sulama sonrası saksı belirgin şekilde uzun süre ağır kalıyorsa, karışımın yenilenme zamanı gelmiş demektir.