Domates Destek Kafesi Nasıl Seçilir?
Bahçe malzemeleri mağazalarında en çok satılan destek kafesi, üç ayaklı konik tel kafestir ve aynı zamanda en çok hayal kırıklığı yaratan üründür. Ağustos ortasında meyveye durmuş bir domates, yapraklarıyla birlikte 20 kilogramı aşar; yağmurdan sonra bu ağırlık daha da artar. İnce telli bir kafes bu yükü taşımaz, yana yatar ve bitkiyi de beraberinde götürür. Doğru kafesi seçmek, önce bahçenizdeki domatesin nasıl büyüdüğünü bilmekle başlar.
Büyüme tipi ölçüyü belirler
Domatesler iki gruba ayrılır. Sınırlı büyüyen çeşitler belirli bir boya ulaşıp durur; genellikle 90 santimetre ile 1,2 metre arasında kalırlar ve meyvelerini kısa bir dönemde birlikte olgunlaştırırlar. Bu grupta gövde kısa ve kalındır, ama meyve aynı anda olgunlaştığı için ani bir ağırlık yükü oluşur.
Sınırsız büyüyen çeşitler ilk dona kadar uzamaya devam eder. Sürgün boyu 3 metreyi bulabilir, çoğu bahçede 1,8 ile 2 metre arasında kalır. Bu grupta meyve sezona yayılır, ama bitki hem uzar hem ağırlaşır.
Tohum paketinde ya da fide etiketinde bu bilgi yazar. Sınırlı büyüyen bir çeşit için alınan dev kafes gereksiz masraftır; sınırsız büyüyen bir çeşit için alınan 80 santimetrelik konik kafes ise temmuz ortasında işe yaramaz hale gelir.
Yükseklik ve çap
Sınırlı büyüyen çeşitler için 120 santimetre yükseklik yeterlidir. Sınırsız büyüyenlerde en az 150, tercihen 180 santimetre yüksekliğe çıkın. Kafesin bir bölümü toprağa gireceği için, üründe yazan boydan 20-30 santimetre eksik bir kullanım yüksekliğiniz olacağını hesaba katın.
Çap çoğu kişinin atladığı bir ölçü. Dar bir kafes, bitkinin yan dallarını gövdeye yaslar; hava dolaşımı bozulur ve yaprak hastalıkları buradan başlar. Sınırlı büyüyen çeşitler için 35-45 santimetre çap yeterlidir. Sınırsız büyüyenlerde 50-60 santimetre daha uygundur. Ayrıca kafesin gözleri, elinizin ve olgun meyvenin geçebileceği kadar geniş olmalı; dar gözlü kafeslerde hasat sırasında meyveyi ezersiniz.
Kafesler arasında en az 30 santimetre boşluk bırakın. Yan yana dizilen kafesler hasadı zorlaştırır ve hava akışını keser.
Kafes biçimi
Konik tel kafesler ucuzdur ve depolamada iç içe geçer. Ağzı geniş, tabanı dar oldukları için ağırlık merkezi yukarıdadır ve rüzgarda devrilirler. Küçük saksı domatesleri ve biber için idare eder.
Üçgen kafesler tek noktada üç ayakla toprağa girer. Konik kafeslerden daha sağlamdır, montajı kolaydır ve gevşek toprakta iyi tutunur.
Kare kafesler dört ayakla yükü dağıtır ve rüzgara karşı en dengeli yapıdır. Aynı malzeme kalınlığında üçgen kafesten daha fazla yük taşırlar. Sınırsız büyüyen çeşitler için tercih edilmesi gereken biçim budur.
Malzeme ve kaplama
Piyasadaki modellerin çoğu çelik çekirdek üzerine plastik kaplamayla üretilir. Plastik kaplama pası engeller ve gövdeyi sıcak günlerde metalin ısınmasından korur. Kaplamanın çatlamış olduğu yerlerden içeri giren nem, çeliği içten yer; bu yüzden kaplamanın kalınlığı ve ek yerlerinin kapalı olması önemli.
Galvaniz çelik kafesler kaplama olmadan da paslanmaz ve en uzun ömürlü olanlardır. Toz boyalı yüzeyler ikisinin arasında durur.
Boru kalınlığı fiyatı belirleyen asıl unsur. İnce cidarlı borular ilk sezonda düz kalır, ikinci sezonda meyve yükü altında bel verir. Ürün açıklamasında taşıma kapasitesi yazıyorsa buna bakın; 20 kilogramın altındaki değerler sınırsız büyüyen çeşitler için yetersizdir.
Ayarlanabilir ve katlanabilir modeller
Kademeli modeller, birbirine geçen boru parçalarından oluşur ve bitki büyüdükçe üste yeni kat eklenir. 40 santimetreden başlayıp 1,5 metreye çıkabilirler. Bu yapı esneklik verir ama zayıf noktası bağlantı yerleridir; ek noktaları gevşediğinde kafes yana yatar. Bağlantıların vidalı ya da çift cidarlı geçmeli olduğu modelleri tercih edin.
Katlanabilir kare kafesler sezon sonunda düz hale gelir ve depolamada çok az yer kaplar. Küçük bahçelerde bu ayrıntı fiyat farkını karşılar.
Kutudan çıkan parça sayısına da bakın. Bazı setlerde bağlantı köşeleri, sivri uçlu ayaklar ve bitki klipsleri birlikte satılır; bunlar ayrı alındığında ek maliyet çıkarır.
Kurulum zamanı ve sabitleme
Kafesi dikimle aynı gün ya da ilk hafta içinde yerleştirin. Bitki 30 santimetreyi geçtikten sonra kafes takmaya çalışmak kökleri ve yan dalları kırar. Küçük fidenin etrafındaki büyük kafes başta boş görünür, temmuzda dolar.
Uzun kafeslerin ağırlık merkezi yukarı kaydığı için gevşek toprakta ve rüzgarlı bahçelerde tek başına yeterli olmazlar. Kafesin yanına bir ya da iki çubuk çakıp kafesi bu çubuklara bağlamak devrilmeyi engeller. Ayaklar toprağa en az 20 santimetre girmeli.
Sezon içinde dışarı taşan sürgünleri kafesin içine yönlendirin ya da budayın. Kafesin dışında kalan bir dal, meyveye durduğunda kendi ağırlığıyla kırılır.
Sezon sonunda kafesleri sökerken üzerlerinde kalan bitki artıklarını temizleyin. Bu artıklar hastalık etkenlerini bir sonraki yıla taşır. Temizlenen kafesleri kuru ve üstü kapalı bir yerde saklamak, plastik kaplamanın güneşte kırılganlaşmasını önler.