Ceviz Toplama Aparatı Nasıl Seçilir?
Tek bir olgun ceviz ağacı bir sezonda binlerce meyve döker. Bunları elle toplamak saatler süren bir eğilip kalkma işidir ve çoğu kişi belini bu yüzden incitir. Yuvarlanan toplama aparatları işi ayakta yürüyerek halleder: telden yapılmış esnek kafes yerdeki meyvenin üzerinden geçer, teller açılır, meyve kafesin içine girer ve teller kapanır. Ne var ki bu aletler tek ölçüde üretilmez ve yanlış ölçü seçildiğinde ya hiçbir şey toplayamazlar ya da yalnızca yaprak ve çöp toplarlar.
Kafes ölçüsü ürünle eşleşmeli
Bu aletlerde tek belirleyici ölçü, teller arasındaki açıklıktır. Teller, üzerinden geçtiğiniz meyveyi içeri alacak kadar açılmalı, sonra da onu tutacak kadar kapanmalı.
Küçük boy kafesler yaklaşık 1 ile 2 santimetre arasındaki ürünler için üretilir. Meşe palamudu, fındık ve küçük tohumlar bu gruba girer. Orta boy kafesler 2 ile 6 santimetre arasını alır; kabuğu çıkarılmış ceviz, pikan cevizi ve golf topu bu aralıktadır. Büyük boy kafesler 4 ile 8 santimetre arasındaki ürünler içindir; yeşil kabuğuyla düşen ceviz, kestane ve küçük meyveler burada toplanır.
Bu aralıklar birbirini tam olarak karşılamaz. Büyük kafes meşe palamudunu almaz, küçük kafes yeşil kabuklu cevizin üzerinden kayar. Bahçenizde iki farklı ağaç varsa iki ayrı boy almanız gerekebilir; çok amaçlı diye satılan ara boylar genellikle ikisini de yarım yapar.
Ürün açıklamalarında yazan aralığı ciddiye alın. Türk cevizi kabuğuyla birlikte düştüğünde 5-7 santimetre çapa ulaşır, kabuğu ayrıldıktan sonra ise 3-4 santimetreye iner. Hangi aşamada toplayacağınıza göre ölçü seçin.
Tel yapısı ve kafes gövdesi
Teller yaylanma özelliğini kaybetmemeli. Ucuz modellerde teller birkaç sezon sonra açılıp kalır ve kafes meyveyi tutmaz. Tellerin yan başlıklara tek tek sabitlendiği modeller, hepsinin ortak bir halkaya geçirildiği modellerden çok daha uzun dayanır.
Malzemede karbon çeliği ve paslanmaz çelik yaygın. Karbon çeliği daha yaylıdır ve ucuzdur, ancak kaplaması çizildiğinde nemli sonbahar havasında paslanır. Paslanmaz teller pas tutmaz, buna karşılık aynı kalınlıkta biraz daha yumuşaktır.
Kafes hacmi genellikle 2 ile 7 litre arasında değişir. Büyük kafes daha az boşaltma anlamına gelir ama dolduğunda ağırlaşır ve yumuşak toprakta iz bırakır. Bahçesinde bir iki ağaç olan biri için 4 litre civarı yeterlidir.
Boşaltma düzeneği
Bu ürünlerde en çok şikayet edilen konu boşaltmadır. Üç ayrı çözüm satılıyor.
Birincisi, kafesin yan tarafındaki telleri elle aralayan basit ayırıcılardır. Ucuzdur ama her boşaltmada eğilmeniz gerekir ki aletin amacı zaten eğilmemekti.
İkincisi, sapın üzerindeki bir düğmeye basıldığında kafesin yan kapağının açıldığı yaylı düzeneklerdir. Kova ya da torbanın üzerinde tutup düğmeye basmanız yeterli olur.
Üçüncüsü, ayakla itilen bir mandalla çalışan sistemlerdir. Eller doluyken pratiktir. Hangi tipi alırsanız alın, mandalın plastik değil metal olmasına bakın; plastik mandallar soğuk havada kırılır.
Sap boyu ve ağırlık
Teleskopik saplar genellikle 67 ile 143 santimetre arasında ayarlanır. Sapı boyunuza göre ayarlamak, omuz ve bel üzerindeki yükü belirgin biçimde azaltır. Üç parçalı, çevirmeli kilitli saplar sökülüp küçük bir hacme iner; sabit saplar daha rijittir ama depolaması yer kaplar.
Boş haldeki ağırlık 1 ile 2 kilogram arasındadır. Alüminyum saplı modeller hafiftir, çelik saplılar daha dayanıklıdır. Sapın ucundaki kauçuk tutamak, uzun süreli çalışmada avuç içini korur.
Geniş alanlar için itmeli modeller
Birkaç ağaçtan fazlası varsa, çim biçme makinesi gibi itilen tekerlekli hasat makineleri zaman kazandırır. Bu makineler 45 santimetre civarında bir toplama genişliğine sahiptir ve arkalarındaki sökülebilir hazneye boşaltırlar. Ağırlıkları 15 kilogramı bulabilir, bu yüzden düz ve bakımlı zemin isterler.
Ağaç köklerinin yüzeye çıktığı, engebeli ya da eğimli arazilerde yuvarlanan aletler zorlanır. Böyle yerlerde uçtaki dişlerle tek tek meyve kavrayan saplı aparatlar ikinci alet olarak işe yarar. Bunlar hızlı değildir ama yuvarlanan aletin ulaşamadığı yerleri tamamlar.
Hasat öncesi hazırlık ve bakım
Bu aletlerin başarısı büyük ölçüde zeminin durumuna bağlı. Ağaç altındaki uzun otları ve düşmüş dalları meyveler dökülmeden önce temizleyin. Meyve dökümü başlamadan hemen önce çimi kısa biçmek, tellerin yere tam oturmasını sağlar ve toplama hızını belirgin biçimde artırır. Uzun otun içinde kalan meyveyi hiçbir alet bulamaz.
Cevizi yerde uzun süre bırakmayın. Yeşil kabuk çürüdükçe içteki cevize acılık geçer ve küf riski artar. Yeşil kabuk aynı zamanda eli ve giysiyi kalıcı biçimde boyar; toplama sırasında eldiven kullanın.
Kullanım sonrası kafesteki toprak ve kabuk kalıntısını suyla yıkayın, kurutmadan kaldırmayın. Sezon boyunca taşa ve köke çarpan teller açıklığını kaybedebilir; bir sonraki sezona başlamadan telleri elle kontrol edip aralıkları eşitleyin.