Budama Testeresi Nasıl Seçilir?
Bahçedeki ağaçlar birkaç mevsim içinde makasın kesemeyeceği kalınlığa ulaşır. Parmak kalınlığını geçen bir dalı makasla zorlamak hem dal dokusunu ezer hem de aletin çenesini açar. Yaklaşık 3 santimetreyi aşan dallarda işi testereye bırakmak gerekir. Raflarda birbirine benzeyen onlarca model var, aralarındaki farklar da ilk bakışta belli olmuyor. Aşağıdaki başlıklar satın almadan önce bakmanız gereken teknik ayrıntıları topluyor.
Ağız biçimi: düz mü, kavisli mi
Budama testereleri düz ve kavisli olmak üzere iki temel ağız biçimiyle üretilir. Kavisli ağız, her çekişte dalı kendine doğru kilitler ve kesme boyunu uzatır. Bu yüzden baş hizasının üzerindeki dallarda ve yaş odunda daha hızlı ilerler. Düz ağız ise omuz ile bel arasındaki yüksekliklerde daha rahat çalışır, çünkü kolunuz doğal bir ileri geri hareket yapar. Kavisli bir ağızla aynı yükseklikte kesim yaparken kol istemsizce yukarı aşağı savrulur.
Meyve ağaçlarında şekil budaması yapıyorsanız ya da süs ağaçlarında kesim izinin göze çarpmaması önemliyse düz ağız daha kontrollü çalışır. Kalın dal alma, fırtına sonrası temizlik ve yüksek dal kesimi ağırlıklıysa kavisli ağız daha az yorar.
Diş sıklığı ve diş yapısı
Testerelerde diş sıklığı, 2,5 santimetrelik bölüme düşen diş sayısıyla ifade edilir. Bahçe testerelerinde bu değer genellikle 5 ile 8 arasındadır. Diş sayısı azaldıkça talaş boşluğu genişler, testere hızlanır ama kesim yüzeyi biraz kabalaşır. Diş sayısı arttıkça kesim yavaşlar, yüzey düzgünleşir. Yaş ve reçineli odun kesenler seyrek dişli, kuru odunla uğraşanlar sık dişli ağızları tercih eder.
Diş yapısında ikinci ayrım kesme yönüdür. Dişleri geriye eğimli olan testereler yalnızca çekişte keser. İnsan kolu itmeye kıyasla çekişte daha fazla güç üretir, bu yüzden çekişte kesen testereler daha az yorar ve dirsek üzerindeki yükü azaltır. Dişleri dik duran modeller iki yönde de keser, dar aralıklarda işe yarar.
Üç yüzeyi de bilenmiş dişler, odun liflerini üç ayrı noktadan kestiği için tek yüzeyi bilenmişlere göre belirgin biçimde hızlıdır. Ürün açıklamalarında geçen darbeli sertleştirme ise diş uçlarına uygulanan yerel bir ısıl işlemdir. Uçlar sertleşir, ağzın gövdesi esnek kalır. Böylece ağız kırılmadan uzun süre keskin kalır, ancak bu dişler eğe ile bilenmez.
Çelik ve kaplama
Bahçe testerelerinde en çok kullanılan iki çelik SK5 ve 65Mn’dir. Her ikisi de yüksek karbonlu yay çeliğidir. SK5 daha ince bir ağız tutar ve keskinliğini daha uzun korur. 65Mn içindeki manganez sayesinde tokluk ve aşınma direnci kazanır, fiyatı da daha uygundur. İkisi de paslanmaz değildir, bu yüzden ağız yüzeyine krom kaplama veya yağ esaslı bir kaplama yapılır. Kaplama sürtünmeyi azaltır, reçinenin ağıza yapışmasını engeller ve nemli havada pas oluşumunu geciktirir.
Ağız kalınlığı da göz ardı edilmemeli. Yaklaşık 0,9 milimetre kalınlığındaki ağızlar iterken bükülmeye direnir. Daha ince ağızlar hafiftir ama derin kesimlerde sıkışır.
Katlanır, sabit ve sırıklı modeller
Katlanır testereler ağzı sapın içine kilitler, çantada ve cepte taşınır. Bahçesinde ara ara dal alan çoğu kişi için 18 ile 26 santimetre arasında bir ağız yeterlidir. Bu boyla 15 santimetreye kadar dallar rahatça kesilir. Katlanır modellerde kilit mekanizmasının hem açık hem kapalı konumda tutması gerekir; kesim sırasında kapanan bir ağız ciddi yaralanmaya yol açar.
Sabit ağızlı testereler kılıfla birlikte satılır ve daha rijit çalışır. 34 ile 46 santimetre arasındaki tabanca saplı veya D saplı modeller 18 ile 26 santimetre çapındaki gövde dallarını alabilir. D sap iki elle veya kalın eldivenle çalışmaya imkan verir.
Yüksekteki dallar için teleskopik sırıklı testereler kullanılır. Sırık genellikle 4 metreye kadar uzar ve merdivene çıkmadan çalışmayı sağlar. Merdiven üzerinde testere kullanmak bahçe kazalarının başında gelir, bu yüzden sırıklı modeller güvenlik açısından da anlamlıdır.
Kesim tekniği ve bakım
Bir santimetreden kalın her dal üç aşamalı yöntemle alınır. İlk kesim, gövdeden 15 ila 30 santimetre uzakta dalın alt yüzüne yapılır ve çapın üçte biri kadar ilerlenir. İkinci kesim bunun birkaç santimetre dışından, üstten aşağı doğru yapılır; dal buradan kopar. Üçüncü ve son kesim, geriye kalan kütüğü dal yakasının hemen dışından alır. Dal yakası, dalın gövdeye bağlandığı yerdeki şişkin halkadır ve yaranın kapanmasını sağlayan dokuyu barındırır. Bu halkayı kesmek ağacın kendini korumasını engeller.
Bakım tarafında iş basittir. Her kullanımdan sonra ağzı kuru bezle silin, reçine kalıntısını ince bir yağla çözün ve testereyi nemli ortamda bırakmayın. Katlanır modellerde menteşe cıvatasını mevsimde bir kez sıkın. Hastalıklı dal kestiyseniz bir sonraki ağaca geçmeden ağzı temizleyin.