Bitki Klipsi Seçerken Nelere Dikkat Etmeli?
Domates, salatalık ve biber gibi bitkiler meyve vermeye başladığında kendi ağırlığını taşıyamaz. Gövde bükülür, dallar kırılır, meyve toprağa değip çürür. İpe sarma yöntemi bu sorunu bir dereceye kadar çözer ama yavaştır ve gövdeyi sıkıştırır. Bitki klipsleri aynı işi tek hareketle yapar ve gövdeye baskı uygulamaz. Ne var ki piyasadaki modeller çap, malzeme ve kapanma biçimi bakımından birbirinden ayrılır; yanlış ölçü alındığında klipsler ya gövdeyi boğar ya da yerinde durmaz.
Klips tipleri
En yaygın tip, menteşeli halka klipslerdir. Sera üretiminde standart olan bu klipsler, önce askı ipine geçirilir, sonra bitkinin gövdesi etrafında kapatılır. Gövde klipsin içinde serbest durur, klips ise ipe tutunur. Tek elle açılıp kapanır, sezon içinde yeri değiştirilebilir.
İkinci tip, yay çeliğiyle çalışan kıskaç klipslerdir. İki kolu sıkıldığında ağız açılır, bırakıldığında gövdeyi ve destek çubuğunu birlikte kavrar. Bunlar sık kullanılan bahçe klipsleridir; salkım desteklemekten sarmaşık yönlendirmeye kadar birçok işte kullanılır. Genellikle iki farklı boyda satılır: küçük boy fide ve ince gövde, büyük boy kalın dal içindir.
Üçüncü grup, meyve salkımını taşımak için üretilen kancalardır. Salkımın sapına takılır, üstteki tele ya da ipe asılır. Olgunlaşan meyvenin kendi ağırlığıyla sapından kopmasını engeller. Taşıma kapasiteleri genellikle 3 kilogram civarındadır.
Dördüncü grup ise cırt bantlardır. Ruloda satılır, istenen boyda kesilir ve tekrar tekrar açılıp kapanır. Genç ağaç ve gül dalı bağlamak gibi ölçüsü sürekli değişen işlerde kullanılır. Bant genişliği yaklaşık 2 santimetre olduğu için tel ve iple bağlamaya göre gövdeye çok daha az iz bırakır.
Çap seçimi bitkiye göre yapılır
Menteşeli klipsler iç çapa göre satılır ve burada bitki türüne göre seçim yapmak gerekir. Salatalık için 14 ile 15 milimetre arası klipsler kullanılır. Domateste standart ölçü 23 milimetredir; bu klipsler yaklaşık 2 santimetre kalınlığa kadar gövdeleri sorunsuz alır. Biberde gövde daha kalın olduğu için 25 ile 26 milimetre arası klipsler tercih edilir.
Klips çapı gövdeden dar olursa bitki büyüdükçe klips gövdeyi sıkar, o noktada su ve besin akışı bozulur. Çok geniş klipsler ise ipin üzerinde kayar ve bitkiyi taşımaz. Sezon boyunca gövde kalınlaşacağı için ölçüyü dikim anındaki kalınlığa göre değil, olgun bitkinin kalınlığına göre seçin.
Havalandırma ve kenar yapısı
Klipsin yanlarındaki açıklıklar süs amaçlı değil. Kapalı bir halka, gövdeyle temas eden yüzeyde nem tutar ve mantar hastalıkları buradan başlar. Yanları açık ya da delikli klipsler hava dolaşımını sürdürür.
Kenarların pürüzsüz olması da önemli. Enjeksiyon çapağı kalmış ucuz klipsler, rüzgarda hareket eden gövdeyi sürtünmeyle yaralar. Klipsin dış yüzeyindeki tırtıklı bölüm ise parmakla kapatırken kaymayı önler; yüzlerce klips takacaksanız bu ayrıntı parmak uçlarınızı korur.
Malzeme
Bu ürünlerin neredeyse tamamı polipropilenden üretilir. Bakılması gereken, plastiğin ultraviyole dayanımı olup olmadığı. Katkısız plastik klipsler bir sezon güneş altında kaldıktan sonra kırılganlaşır ve elde ufalanır. Ultraviyole dirençli üretilenler birkaç sezon dayanır.
Yay çelikli kıskaçlarda telin paslanmaz olması gerekir. Paslanan bir yay hem gücünü kaybeder hem de gövdede leke bırakır.
Sezon sonunda toplama işini kısaltmak isteyenler için kompostlanabilir klipsler de üretilir. Sezon bitince bitkiyle birlikte kesilip kompost yığınına atılır; tek tek klips toplama işi ortadan kalkar. Buna karşılık tek sezonluktur ve fiyatı daha yüksektir.
Kaç adet gerekir ve nereye takılır
Uzun sezon boyunca yetiştirilen bir domates bitkisi için 10 ile 20 arası klips hesaplanır. Kısa sezonda 5 ile 10 klips yeterlidir. İki klips arasındaki mesafe yaklaşık 20 santimetre olmalı; daha seyrek takıldığında gövde aradaki boşlukta bükülür.
Klipsin yeri de sonucu etkiler. Doğru konum, yaprağın hemen altı ve meyve salkımının altıdır. Yaprak sapının gövdeden ayrıldığı noktaya takılan klips aşağı kaymaz. Salkımın üstüne takarsanız, meyve ağırlaştığında klips salkımın üzerine biner ve meyveyi ezer.
Hijyen ve tekrar kullanım
Menteşeli klipsler birkaç sezon kullanılabilir ama burada bir risk var: bitkiden bitkiye geçen hastalıklar klipsin yüzeyinde taşınır. Sezon sonunda toplanan klipsleri sabunlu suyla yıkayıp durulamak, mümkünse seyreltilmiş bir dezenfektan çözeltide bekletmek gerekir. Hastalıklı bir bitkiden çıkan klipsleri ayırıp atmak, bütün sırayı riske atmaktan daha ucuzdur.
Depolamada klipsleri güneş görmeyen, kapalı bir kutuda saklayın. Bahçede toprak üstünde unutulan klipsler bir kış sonunda kullanılamaz hale gelir.