Bitki Destek Çubuğu Alırken Nelere Bakılır ?
Ağır çiçek açan şakayık, uzayan gladyol, meyve yüküyle eğilen domates ya da saksıda yana devrilen deve tabanı, hepsi aynı şeye ihtiyaç duyar: gövdeyi dik tutan bir destek. Bitki destek çubuğu bu işi görür, ancak her bitkiye her çubuk uymaz. Doğru seçim için malzemeye, boya, çapa ve bağlama biçimine ayrı ayrı bakmak gerekir.
Malzeme farkı ne anlama geliyor
Bambu çubuklar en yaygın ve en ekonomik seçenektir. 8 ila 10 mm çapında, 45 ila 120 cm uzunlukta satılırlar. Hafiftir, doğal renkleri bitkiyle uyum sağlar ve sezon sonunda toprağa gömülüp çürümeye bırakılabilir. Buna karşılık sürekli nemli toprakta bir iki sezon içinde küflenip kırılırlar, özellikle toprak hizasındaki kısım zayıflar.
Plastik kaplı çelik çubuklar bambuya göre çok daha uzun ömürlüdür. İçi boş çelik boru dışarıdan yeşil plastikle kaplanır, bu kaplama hem paslanmayı önler hem de güneş altında rengini korur. Yüzeyleri tırtıklı üretildiği için sarılıcı bitkiler tutunmakta zorlanmaz. 120 cm boyunda ve 1 cm çapındaki modeller domates, fasulye ve salatalık için yeterli sertliktedir.
Fiberglas çubuklar ise ıslak ortamda ne çürür ne paslanır. 6 mm gibi ince çaplarda bile şaşırtıcı derecede sağlamdırlar ve hafif esneklikleri rüzgarda gövdeyi kırmak yerine birlikte hareket etmelerini sağlar. Kesildiklerinde uçlarından lif çıkabildiği için eldivenle çalışmak gerekir.
İç mekan bitkileri için satılan yeşil sert plastik çubuklar ve yarım daire biçimli tutucular ayrı bir gruptur. Bunlar yağmur ve rüzgar yüküne göre değil, saksıdaki tek bir gövdeyi düzeltmeye göre tasarlanmıştır. Toprağa daldırıldıklarında kök zedelemesi az olur ama ağır bir bitkiyi tek başlarına taşıyamazlar.
Tek gövdeli bitkiler için halkalı çubuklar
Amarilis, orkide, gül, zambak ve şakayık gibi tek gövdeden büyüyen bitkilerde üstü halkalı çubuklar işi kolaylaştırır. Halkanın iç çapı genelde 7 cm civarındadır ve bir yanında yaklaşık 2 cm genişliğinde açık bir yarık bulunur. Gövde bu yarıktan içeri geçirilir, ayrıca ip bağlamaya gerek kalmaz. Halkanın çiçeğin hemen altına değil, biraz aşağısına gelecek şekilde ayarlanması gerekir; çok yukarıda kalırsa çiçek sapı halkanın üstünde yine bükülür.
Bu çubuklar genelde toz boyalı çelikten yapılır ve 40 ila 92 cm arasında satılır. Bazı modeller iki parçalıdır, üstteki parçanın ucu alttakinin içine geçirilerek boy 77 cm gibi bir ölçüye çıkarılır. Tel kalınlığı 4 mm civarındaysa halka ağır çiçek altında açılmaz.
Boy hesabı ve toprağa girme derinliği
Çubuk boyu seçilirken bitkinin son boyu değil, toprağa girecek kısım da hesaba katılmalıdır. Sağlam bir destek için çubuğun 15 ila 30 cm kadarının toprakta kalması gerekir. Yani 150 cm boylanacak bir domates için 180 cm ve üzeri bir çubuk almak mantıklıdır. Belirsiz büyümeli domates çeşitleri don gelene kadar uzamaya devam ettiğinden bunlarda 240 cm boyundaki çubuklar tercih edilir. Belirli büyümeli çeşitler yaklaşık 120 cm civarında durur, onlar için daha kısa çubuklar iş görür.
Saksılarda durum farklıdır. Saksı derinliği çoğu zaman 20 cm civarında olduğu için çubuk toprakta yeterince derine inemez ve bitki büyüdükçe sallanır. Bu durumda çubuğu saksı kenarına yakın, drenaj deliğine değecek kadar derine batırmak ya da tabanı geniş modelleri seçmek gerekir.
Eklenebilir ve teleskopik modeller
Bitki büyüdükçe çubuk değiştirmek kök sistemine zarar verir. Eklenebilir sistemler bu sorunu çözer. Her parça 28 ila 44 cm arasındadır ve bağlantı parçalarıyla ya da doğrudan geçmeyle birleştirilerek 110 ila 250 cm yüksekliğe ulaşılır. Fiberglas çubuklarda ayrı plastik bağlantı parçaları kullanılır, bunlar sıkı geçtiğinde birleşim noktası ek yerinden bükülmez.
Teleskopik paslanmaz çelik modellerde ise tek bir çubuk 32 cm ile 123 cm arasında ayarlanabilir. Bunlar iç mekanda saksı değiştirmeden boy artırmak isteyenler için uygundur, ancak bahçede ağır yüklerde iç içe geçen borular zamanla gevşeyebilir.
Bağlama malzemesi ve doğru bağlama tekniği
Çubuk kadar bağın kendisi de önemlidir. İnce misina, tel ve naylon ip gövdeyi zamanla keser. Jüt ipi, kumaş şerit, esnek bahçe bandı ya da cırt bant gövdeye zarar vermez. Bağlarken sekiz biçimi kullanılır: ipin bir ilmeği çubuğu, diğer ilmeği gövdeyi çevreler ve iki ilmek arada çaprazlanır. Böylece gövde çubuğa sürtmez, hafif hareket alanı korunur.
Bağlar 20 ila 30 cm aralıklarla eklenir, en üstteki bağ çiçek salkımının belirgin şekilde altında kalır. Domateste ilk bağ bitki 30 cm boya ulaştığında yapılır ve her 15 ila 20 cm yeni büyümede bir bağ daha eklenir.
Çubuğu takmanın en uygun anı fide dikimidir, çünkü sonradan batırılan çubuk kökleri keser. Çubuk gövdenin 8 ila 10 cm yanına, kök topunun dışına gelecek şekilde çakılır. Sezon boyunca bağların haftada bir kontrol edilmesi, gövde kalınlaştıkça sıkışan bağların gevşetilmesi gerekir.