Bahçe Süs Küresi Seçerken Bilinmesi Gerekenler
Bahçe süs küreleri, yansıtıcı yüzeyleriyle çevrelerindeki bitkileri, gökyüzünü ve suyu bir noktada toplayan süs parçalarıdır. Avrupa bahçelerinde yüzyıllardır kullanılırlar ve bugün cam, paslanmaz çelik ve mozaik olmak üzere üç ana grupta satılırlar. Küçük bir bahçede bile doğru yere konan tek bir küre, bakışları toplayan bir odak noktası oluşturur. Ancak malzeme seçimi yanlış yapıldığında ürün ilk yaz sonunda matlaşır ya da ilk kışta çatlar.
Cam mı, paslanmaz çelik mi
Cam küreler klasik tercihtir. El üfleme camda oluşan girdap desenleri ve renk geçişleri metalde elde edilemez, güneş vurduğunda renkli ışık dağıtır. Buna karşılık cam kırılgandır: dolu, sert rüzgarda devrilme ve bahçe aletiyle çarpma kırılmaya yol açar. Cam küreler 2-3 kg ağırlığındadır ve genelde alt kısımlarında lastik başlık bulunur; bu başlık hem küreyi ayağın üzerinde sabit tutar hem de sert yüzeyle temas ettiğinde çatlamayı önler.
Paslanmaz çelik küreler kırılmaz, paslanmaz ve rengini yıllarca korur. İçi boş üretildikleri için hafiftir; 20 cm çapındaki bir çelik küre yarım kilo civarındadır. Yansıması cam kadar renkli değildir, daha soğuk ve ayna gibi bir görüntü verir. Rüzgarlı, çocuklu ve havuz çevresi olan bahçelerde çelik daha güvenli bir tercihtir.
Burada önemli bir uyarı var: piyasada boyanmış çelik küreler de satılıyor. Bunlarda renk gümüş çeliğin üzerine sonradan uygulanır ve uzun süre güneşte kalınca boya soyulmaya başlar. Renkli bir çelik küre alacaksanız rengin nasıl verildiğini sorun; anotlama ya da fırın boyası ile renklendirilenler dışarıda uzun süre dayanır, sprey boyalılar gölgeye ya da kapalı alana konmalıdır.
Mozaik ve el yapımı modeller
Mozaik küreler, gövdeye tek tek yapıştırılan renkli cam parçalarından oluşur ve aralar çimento harcıyla doldurulur. Güneşte pırıltılı bir yüzey oluştururlar. Bu modellerde dikkat edilecek nokta harcın kalitesidir; donma çözülme döngüsünde zayıf harç kabarır ve cam parçalar tek tek düşer. Sert kışların olduğu yerlerde mozaik küreleri kış boyunca içeri almak en pratik çözümdür.
Boyut seçimi
Yaygın çaplar 15, 20, 25 ve 30 cm’dir. Küçük çaplı küreler 5 cm’e kadar iner ve genelde çoklu setler hâlinde satılır; bunlar çiçek tarhının arasına serpiştirilir.
Ölçüyü bahçenizin ölçeğine göre seçin. Balkon ve küçük teraslarda 15-20 cm çapındaki küreler yeterlidir. Orta boy bahçelerde 25 cm çap dengeli durur. Geniş çim alanlarda 30 cm ve üzeri küreler uzaktan da fark edilir. Birden fazla küre kullanacaksanız hepsini aynı boyda seçmeyin; farklı çapları bir arada gruplamak daha doğal bir düzen kurar.
Çelik kalitesi ve et kalınlığı
Paslanmaz çelik kürelerde 304 sınıfı malzeme aranmalıdır. Bu sınıf nikel içerir ve dış koşullarda korozyona dayanır. Et kalınlığı 0,8-1 mm arasındaki küreler dolu darbesine ve çarpmaya karşı biçimini korur; daha ince cidarlı ucuz küreler hafif bir baskıda bile içeri göçer ve göçen yüzey bir daha düzelmez.
Çelik kürelerin yüzeyinde küçük bir delik bulunur. Bu delik üretim sırasında iç basıncı dengelemek için açılır, kusur değildir. Ancak küreyi yerleştirirken bu deliğin aşağı bakmasına dikkat edin; yukarı bakan delikten içeri giren su kışın donar ve küreyi şişirir.
Ayak ve sergileme biçimi
Küreler çoğunlukla ayaksız satılır, ayak ayrıca alınır. Üç ayaklı alçak sehpalar 15 cm civarında yükseklik verir ve çiçek tarhı içinde kullanılır. Sütun tipi ayaklar küreyi göz hizasına yaklaştırır. Kazıklı modeller doğrudan toprağa çakılır.
Ayak alırken küre çapıyla uyumlu olduğundan emin olun; 25 cm için üretilen bir yuva, 30 cm’lik küreyi tam kavramaz ve küre ilk rüzgarda düşer. Çelik küreler içi boş olduğu için suda yüzer, havuz ve süs havuzlarında serbest bırakılabilir.
Rüzgar ve devrilme
Bahçe kürelerinde en sık yaşanan kayıp devrilmedir. Hafif çelik küreler rüzgarda yuvarlanır, cam küreler düşünce kırılır. Ayaklı kullanımlarda ayağı toprağa sabitleyin ya da içine kum doldurulabilen modelleri seçin. Zemine doğrudan konan kürelerde altına küçük bir çukur açmak yuvarlanmayı engeller.
Küreleri yürüyüş yollarının kenarına, kapı önüne ve çim biçme makinesinin geçtiği hatlara koymayın. Bu noktalarda hem çarpma riski yüksektir hem de fırlayan çakıl camı çizer.
Yerleştirme
Yansıtıcı yüzeyin işini yapabilmesi için arka planın sade olması gerekir. Koyu yeşil bir çalının önüne konan gümüş bir küre net biçimde öne çıkar; karışık desenli bir duvarın önünde ise kaybolur. Su kenarına konan küreler hem gökyüzünü hem suyu yansıttığı için etkiyi ikiye katlar.
Güneşin gün içindeki yolunu da hesaba katın. Sabah güneşi alan bir noktaya konan küre, kahvaltı saatinde bahçenin en canlı parçası olur. Öğle güneşi doğrudan vuran açık alanlarda ayna yüzeyli küreler fazla parlar ve göz alır.
Güneş enerjili modeller
Üzerinde küçük bir panel ve içinde ışık bulunan modeller de satılır. Bunlarda panelin gün boyunca doğrudan güneş görmesi gerekir; gölgede kalan panel geceleri bir iki saat ışık verir ve kısa sürede yetersiz kalır. Pil değiştirilebilir olmalı, aksi halde ürün pil ömrü kadar kullanılır. Bu modellerde gövde çoğunlukla akrilik olur; akrilik ultraviyole ışıkla zamanla sararır, dış mekan için üretildiği belirtilenleri tercih edin.
Kış ve bakım
Cam ve mozaik küreleri sert kışlarda içeri alın. Donan su cam gövdede çatlak açar, mozaik harcını kabartır. Çelik küreler kışın dışarıda kalabilir, yeter ki delikleri aşağı baksın.
Temizlikte yumuşak bez ve sabunlu su kullanın. Aşındırıcı sünger ayna yüzeyde ince çizikler bırakır ve yansıma matlaşır. Çelik kürelerde kalan su lekeleri için sirkeli suya batırılmış bez işe yarar. Bahçe ilaçlaması yaparken küreleri örtün; bazı ilaçlar cam yüzeyde kalıcı leke bırakır.