Bahçe Peyzaj Taşı
Bir bahçeyi düzenlerken toprağın üstünü neyle kapatacağınız hem bakım yükünü hem de alanın havasını doğrudan belirler. Peyzaj taşı tam bu noktada devreye girer. Çim ekmeden, sürekli sulama ve biçme derdine girmeden yürüme yolları, çiçek tarhı kenarları ve ağaç dipleri düzenli tutulabilir. Doğru taşı seçmek için önce türlerin ne işe yaradığını bilmek gerekir.
Peyzaj taşı türleri
Piyasada en çok karşılaşılan taşlar nehir taşı, çakıl, kırma taş, dekoratif mıcır ve iri kaya parçalarıdır. Nehir taşı suyun yıllar içinde yuvarlattığı pürüzsüz taşlardan oluşur ve genelde 3 ile 8 cm arası boyutlarda satılır. Yumuşak dokusu sayesinde su öğeleri, kuru dere yatakları ve tarh kenarlarında tercih edilir. Çakıl, bezelye büyüklüğünde, yaklaşık 1 cm çapında küçük ve hafif yuvarlak taşlardan oluşur; patika ve oturma alanı zeminlerinde ayak altında rahatsızlık vermez. Kırma taş ise makinede kırıldığı için köşeli ve keskin kenarlıdır. İri kayalar da odak noktası oluşturmak ya da yamaçlarda toprağı tutmak için kullanılır. Bir de gözenekli yapısıyla hafif olan volkanik taş vardır; taşıma sırasında yükü azaltması gereken teras ve çatı bahçelerinde işe yarar.
Köşeli ve yuvarlak taş farkı
Taş seçiminde en belirleyici ayrım, taşın köşeli mi yoksa yuvarlak mı olduğudur. Köşeli kırma taşların kenarları birbirine kenetlenir, sıkıştırıldığında yerinde sabit kalır. Bu yüzden araç yolu, patika ve zemin altı dolgusu gibi sağlamlık isteyen yerlerde iş görür. Yuvarlak taşlar ise sıkışmaz, ayak altında hafifçe kayar. Bu özellik sayesinde drenaj, dekoratif kaplama ve çocuk oyun alanları gibi yumuşak zemin istenen yerlerde tercih edilir. Eğimli bir alana yuvarlak taş dökerseniz zamanla aşağı kaymaya başladığını görürsünüz; böyle yerlerde köşeli taş daha güvenlidir.
Hangi taş nerede kullanılır
Kullanım amacı taş boyutunu belirler. Yürüme yolları ve oturma alanları için çakıl ya da küçük kırma taş, hem sağlam hem de ayakta rahat bir zemin oluşturur. Çiçek tarhı kenarlarında nehir taşı, malçın dağılmasını engelleyen bir sınır işlevi görür. Su öğeleri, şelale ve gölet kenarlarında yine yuvarlak nehir taşı doğal bir doku verir. Yamaçlarda ve su akışının yoğun olduğu bölgelerde toprağın kaymasını önlemek için iri taşlar kullanılır. Ağaç ve çalı diplerinde ince bir taş katmanı hem toprağın nemini korur hem de yabani otların büyümesini zorlaştırır.
Boyut ve renk seçimi
Küçük taşlar yumuşak ve yürümesi rahat zeminler oluşturur; iri taşlar ise daha çok dekoratif amaçla ve tek sıra döşenerek kullanılır. Renk konusunda bahçenizin genel tonunu düşünmek işe yarar. Gri ve antrasit taşlar sade bir zemin verir, sıcak sarı ve bej tonlar toprakla uyumlu bir doku oluşturur, beyaz ve açık renkli mıcırlar gölgeli köşeleri belirginleştirir. Taşın rengi çoğu zaman fiyatı da etkiler; daha nadir renkler genelde daha pahalıya satılır. Bir alanda birden fazla boyut ve rengi birlikte kullanmak da doğal bir doku verir, örneğin kuru dere yatağı için farklı boyutlarda nehir taşını karıştırmak akan bir su hissi bırakır.
Ne kadar taşa ihtiyaç var
Taş almadan önce ne kadar gerektiğini hesaplamak hem fazladan para ödemeyi hem de iş yarıda kalınca yeniden yola çıkmayı önler. Önce kaplanacak alanın uzunluğunu ve genişliğini ölçüp çarpın; böylece metrekareyi bulursunuz. Ardından taş katmanının kaç santimetre olacağına karar verin. Dekoratif kaplama ve tarh alanları için 6 ile 8 cm arası bir katman yeterlidir. Yürüme yolları ve yoğun kullanılan yerlerde 8 ile 11 cm arası bir kalınlık zemini sağlamlaştırır. Kuru dere yatağı ve drenaj gibi işlerde ise en az 16 cm derinlik gerekir. Donma ve çözülmenin sık yaşandığı bölgelerde katmanı biraz daha kalın tutmak, taşın kışın yerinden oynamasını azaltır. Alan büyükse taşı torbayla değil dökme olarak almak genellikle daha hesaplıdır. Ölçerken bir miktar fazla hesap yapın; düzensiz kenarlar ve zamanla oturan katman için küçük bir pay bırakmak, ortada kalmaktan iyidir.
Döşemeden önce dikkat edilecekler
Taş döşemeden önce zemine geçirmez bir peyzaj kumaşı sermek, sonradan çıkacak yabani otlarla uğraşmayı büyük ölçüde azaltır. Özellikle nehir taşı gibi yuvarlak taşların altında ot ayıklamak zor olduğu için bu kumaş baştan serilmelidir. Zeminin doğru eğimle düzenlenmiş olması suyun birikmeden akmasını sağlar; bu ayrıntı araç yolu ve patikalarda ayrıca önemlidir. İri kayalar ağırdır ve yerine yerleştirilmesi zahmetli olabilir, bu yüzden büyük parçalar için önceden bir taşıma planı yapmak işi kolaylaştırır. Taşı serdikten sonra tırmıkla yayıp yüzeyi düzeltmek hem katmanın eşit dağılmasını hem de zeminin derli toplu durmasını sağlar. Zamanla araya biriken yaprak ve toz için ara ara yüzeyi süpürmek ya da hafifçe yıkamak, taşın rengini yıllarca canlı tutar.